vrijdag 17 augustus 2018

Kapelletjes in de Kempen: deel 1

Kapellen staan midden in de dorpen, langs een uitvalsweg net buiten het dorp of zo maar ergens in de bossen of langs een oude straat. Meestal zijn ze aan Maria gewijd. Om de kapelletjes te fotograferen stapte ik met mijn Nikon Coolpix compactcamera op zak op de fiets en zocht de plekken op, om zo de foto's te maken en informatie op te doen. De volgorde van de locaties is willekeurig en heeft meer met het efficiënt indelen van de fietstocht te maken.

Na 'Kapelletjes in de Kempen: deel 1', (Gemeente Reusel-de Mierde en Gemeente Bladel),  en 'Kapelletjes in de Kempen: deel 2' (Gemeente Eersel en Gemeente Bergeijk), en 'Kapelletjes in de Kempen: deel 3' (Gemeente Goirle, gemeente Hilvarenbeek, Gemeente Oirschot) en 'Kapelletjes in de Kempen: deel 4' (Gemeente Oisterwijk / Moergestel).

De Kempen is een streek in het zuidoosten van de provincie Noord-Brabant. De streek ligt ook deels in het aangrenzende België, in de provincies Antwerpen, Limburg en het uiterste noorden van de provincie Vlaams-Brabant.

Het Nederlandse deel van de streek de Kempen omvat de gemeenten Bergeijk, Best, Bladel, Cranendonck, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Heeze-Leende, Goirle, Hilvarenbeek, Nuenen-Gerwen-en-Nederwetten, Oirschot, Oisterwijk, Reusel-De Mierden, Valkenswaard, Veldhoven, Waalre.

Geschiedenis
De Kempen is het hoger gelegen gebied tussen Maas en Schelde met opgewaaide zandgronden; een gebied waar zand dominant aanwezig is. De eerste landbouwers bouwen er een pover bestaan op, gaandeweg leidend tot een heide-economie; een groot landschappelijke geheel van heide (outfield) met kleine landbouwkernen van boerderijen en akker/graslandcomplexen (infield) en wat grotere dorpen/steden, die vooral marktplaatsen zijn voor de wolproductie van Antwerpen, Mechelen, Lier, Weert, ’s Hertogenbosch enz. Deze in de 14e eeuw ontwikkelde economie is tot halverwege de 19e eeuw een voldragen heide–economiesysteem, wat bepalend is geweest voor het open landschap van zand en heide. Ondanks de achtereenvolgens Habsburgse, Spaanse, Hollandse en Franse overheersingen blijft de Kempen haar eenheid behouden tot bij de Belgische onafhankelijkheid van 1830. Deze gebeurtenis verandert veel. Een grens wordt getrokken, de Kempen wordt verdeeld.

Sinds de jaren dertig van de 20e eeuw onderging de Kempen stilaan een metamorfose; door Kempens ondernemerschap ontstaan hoogwaardige internationale industriële conglomeraten (Philips, Janssen Pharmaceutica, DAF, ASML, VDL, Vanhool, Soudal enz.) met een uitgebreide toeleveringsindustrie vanuit de dorpen en marktsteden; in de grotere omringende steden ontwikkelen de universiteiten zich in samenwerking met het bedrijfsleven tot mondiaal erkende R&D-centra (Eindhoven, Leuven, Antwerpen, Tilburg) en het midden- en kleinbedrijf ontwikkelt zich tot een economische partij van belang met een concentratie van bouwbedrijven, maakindustrie en logistiek. Ook de klassieke plattelandssectoren als land- en tuinbouw, recreatie en toerisme groeien uit tot belangrijke economische pijlers.

Natuurgebieden in de Kempen van Staatsbosbeheer.

De Kempische Bossen is een zogeheten Regionale Eenheid Natuur en Landschap en een van de grooste natuureenheden. Het omvat de bos- en natuurgebieden Groote Heide, Strabrechtse Heide, Leenderbos, de Malpie, het Plateau en De Kempen. Deze gebieden worden doorsneden door de beekdalen van het bovenstroomse Dommelsysteem gelegen in de Centrale Slenk. De Groote en Strabrechtse heide bestaat voornamelijk uit droge en vochtige heide landschappen met vennen, her en der stuifzanden en droge naaldbossen. De vennen zijn waardevol in verband met oevervegetatie en vochtige schrale heidevegetaties. Het Leenderbos bestaat voornamelijk uit naaldbos. Het gebied bevat bijzondere vegetaties van voedslearme zandgronden en wateren en is leefgebied voor internationaal bedreigde vogelsoorten zoals de nachtzwaluw. De Groote Heide, De Plateaux, de Strabrechtse Heide en Beuven en het Weerterbos zijn aangewezen als speciale beschermingszone van de Habitatrichtlijn. De beken in het gebied zijn grotendeels aangewezen als ecologische verbindingszone.

In de Kempen zijn de afgelopen jaren tientallen hectaren natuur heringericht om de biotoop voor de gladde slang te verbeteren. Het project is in 2015 met goed resultaat afgerond. In de jaren negentig van de vorige eeuw kwam de gladde slang in de Kempen voor in 7 'kilometerhokken'. Na de werkzaamheden is de slang aangetroffen in 37 hokken. Maatregelen als de aanleg van een verbindingszone tussen kleinere en grotere heidevelden, het herinrichten van landbouwgebied naar natuur en het creëren van bosranden hebben duidelijk effect gehad.

Grenspark De Kempen is een samenwerkingsverband van de Nederlandse en Belgische dorpen en gemeenten Bladel, Eersel, Bergeijk, Luyksgestel, Reusel-De Mierden en Valkenswaard (Ned) en Mol en Lommel (Bel).

In mei 2018 is het driejarige project ‘Bodem en water in de Kempen’ van start gegaan. In dit project worden boomkwekers en vaste plantenkwekers begeleid bij het op orde brengen van de bodem. Op zeer praktische wijze doen boomkwekers kennis en ervaring op met het verbeteren van bodemleven, bodemstructuur, toepassen van organische stof en het weerbaarder maken van het gewas. Dat gebeurt in een combinatie van veldbijeenkomsten, aanleg van praktijkproeven en enkele uren individuele begeleiding per jaar.

Veel problemen met de groei van boomkwekerijproducten worden, direct of indirect, veroorzaakt door een onbalans in de grond. Door de intensieve grondbewerking van de afgelopen decennia en minder aandacht voor bodemleven en structuur is de grond van veel percelen van slechte kwaliteit. Ook lijken problemen als aaltjesproblematiek en verdichting steeds vaker voor te komen. Maar ook het waterbergend vermogen tijdens langdurige en intensieve regenbuien is een aandachtspunt. Bij de boomkwekers is het belangrijk dat er aandacht is voor de bodem. Het doel van het project is om te werken aan bodemverbetering, betere waterdoorlaatbaarheid en het watervasthoudend vermogen van de boomkwekerijen in de Kempen te vergroten. En dat de kweker zo een basis legt voor een gezonde boomteelt. Het project wordt ondersteund door Waterschap De Dommel en begeleid door Delphy Boomteelt en Hessel Marketing & Communicatie. (bron: Waterschap De Dommel, 29-5-2018)



Gemeente Reusel-de Mierde

Mariakapel, Huisacker (aan de begraafplaats), Hulsel


Mariakapel bij de begraafplaats aan de Huisacker in Hulsel

De kapel in Hulsel is van 2015. De nieuwe Mariakapel aan de Huisacker in Hulsel werd officieel ingezegend door pastoor Van Roosmalen, de toemalige pastoor van de gezamenlijke parochies uit de gemeente Reusel de Mierde. Dat gebeurde samen met het koor Sint Clemens en het Sacramentsgilde. De kapel werd in enkele maanden tijd gebouwd door vrijwilligers van de parochie. Er kwam ook een verblijfplaats bij voor de vrijwilligers die het kerkhof beheren en een urnenmuur. In de nieuwe kapel staat een beeld van Maria uit de naastgelegen Clemenskerk. Er staat ook een beeld van de patroonheilige Willibrordus die elders in Hulsel al een eigen veldkapel heeft. In de toekomst komt er nog een beeld van de Heilige Clemens.

Veldkapel Sint Willibrord, De Hoef, Hulsel

Veldkapel Sint Willibrord, De Hoef, Hulsel

Dit kapelletje aan de Hoef in Hulsel dateert uit 1939. Het werd opgericht door de bewoners van buurtschap De Hoef als eerbetoon aan Willibrordus die deze gronden rond het jaar 700 geschonken kreeg en van wie in 1939 de 1200ste sterfdag werd gevierd. Pas een jaar na de opening van de kapel werd er een beeld van Willibrordus in geplaatst omdat de burgemeester dat beeld een plek wilde geven in het centrum van Lage Mierde. Vroeger was er jaarlijks op zondag na Pasen een processie naar de Willibrordkapel.



Lage Mierde, Mariakapel, Vloeieind

De Mariakapel uit 1937 aan het Vloeieind in Lage Mierde werd in het voorjaar van 2018 opgeknapt.

De Mariakapel aan het Vloeieind in Lage Mierde werd in het voorjaar van 2018 opgeknapt. Na overleg met omwonenden werd het gebouwtje opgeknapt en het parkje eromheen ingrijpend aangepast. Het initiatief voor de bouw van het kapelletje kwam in 1937 niet vanuit de parochie, maar vanuit de gemeente. De toenmalige burgemeester Herculeijns was in Lourdes onder de indruk geraakt van Maria. Weer terug van zijn reis, nam hij het initiatief tot de bouw van een kapel. Om voldoende ruimte krijgen moest een oude brandkuil gedicht worden, de bouw werd door de jongeren van de jongeboerenstand gedaan. Door de kapel werd het Vloeieind een plek voor een jaarlijkse processie.

Vanaf het allereerste begin was er een speciale plek voor een Mariabeeld. Toen de kapel door de drie pastoors van Hulsel en de Mierden ingewijd werd, kreeg Maria er meteen een prominente plaats. Maar enkele decennia later verdween het Mariabeeld weer en in 1987 vond er de laatste processie plaats. Onder veel Lage Mierdenaren bleef de wens om het beeld terug te laten keren. Bij het opheffen van Lage Mierde als zelfstandige parochie, bleef er 5000 euro gereserveerd om de kapel op te knappen en het beeld terug te plaatsen. Toenmalig pastoor van Rosmalen wist af te dwingen dat daar een tijdslimiet aan gekoppeld werd. Die werd uiteindelijk niet gehaald, waardoor hij een jaar geleden het geld alsnog op kon eisen.

Louis Hendrikx is nu een van de initiatiefnemers van het opknappen van de kapel. "We willen er een mooi plekje van maken, waar het voor passerende fietsers de moeite is om even af te stappen. Daarom hebben we nu een nieuw plan opgesteld, zowel voor de financiering als voor de inrichting van de omgeving. We kregen uiteindelijk een aanjaagsubsidie vanuit de gemeente, daarnaast hebben we via de Dorpsraad nog wat meer bronnen aangeboord. Mede doordat twee ondernemers uit Lage Mierde zich bereid hebben verklaard om gezamenlijk de inrichting te doen, komt het nu van de grond. Als alles meezit kan in de Mariamaand mei de kapel weer in ere hersteld zijn. Met een mooi Mariabeeld uiteraard, maar voortaan wel zonder processie."



Hooge Mierde, Sint Cornelius kapel, Kuilenrode

Hooge Mierde, Sint Cornelius kapel, Kuilenrode

Sint Corneliskapel Aan de Kuilenrode in Hooge Mierde staat de Sint Corneliskapel. Jarenlang kende Hooge Mierde een bloeiende bedevaart rond de verering van Sint Cornelis. Deze heilige was paus van 251 tot 253, toen hij door de christenvervolgingen van keizer Gallus verbannen werd. Cornelis werd gezien als de beschermer tegen ziekten van runderen, maar ook tegen epilepsie en jicht en tegen kinderziekten als stuipen en kinkhoest. 16 september is volgens de kerkelijke kalender de feestdag van Sint Cornelis. De huidige kapel werd in 1998 gebouwd op initiatief van Heemkundegroep De Mierden.
Sint Cornelius kapel, Hooge Mierde



Reusel

Poolse kapel op de splitsing Mierdseweg / Hondsbos

Poolse kapel op de splitsing Mierdseweg / Hondsbos

Het werd tussen 1985 en 1988 eigenhandig gebouwd door de plaatselijke ondernemer Guus Roijakkers, die veel zakelijke contacten met Polen onderhoudt. Hij nam het initiatief tot de bouw om zo de saamhorigheid te benadrukken die er in de jaren tachtig ontstaan was tussen de Reuselse en de Poolse bevolking. Er vertrokken in die tijd veel hulp - en voedseltransporten vanuit Reusel naar Polen. In het bovenste deel van de kapel is een beeltenis aangebracht van de Zwarte Madonna,een personificatie van de heilige maagd Maria die in Polen erg populair geworden is doordat men met het Zwarte Madonna - beeld het hele land doortrok. In het onderste deel van de kapel is de tekst aangebracht van het Zwarte - Madonnalied: O, laat mij Zwarte Madonna in jouw armen schuilen.(zie foto) Het middendeel is voorzien van een gotisch kruis.

Mariakapel, Burgemeester Willekenslaan

Mariakapel aan de Burgemeester Willekenslaan

Dit veldkapelletje aan de Burgemeester Willekenslaan in Reusel is ruim een halve eeuw oud. Toen van de 50 Reuselse soldaten die tussen 1945 en 1950 in Indonesië verbleven, er uiteindelijk niemand gesneuveld bleek te zijn, gingen er stemmen op om de heilige maagd Maria daarvoor te bedanken in de vorm van een kapel. Maar pastoor Van Mierop vond dat overdreven: de parochiekerk bood voldoende mogelijkheden voor Mariaverering. Toon Moeskops, een kind van een jaar of tien, dacht daar anders over. Thuis timmerde hij een kapelletje in elkaar, spijkerde dat aan het einde van de Lange Dijk tegen een boom en plaatste er een gipsen Mariabeeld in. Later werd het beeld door een mooier exemplaar vervangen en werd ook het kapelletje (door timmerman Dries Wigman) verbeterd. Het kreeg een plaats aan de Burgemeester Willekenslaan, vlakbij de ingang van de trimbaan.

Kapel aan de Buizerd (hoek Buizerd / Goordijk)

Mariakapel van de familie Hoeks

Aan de Buizerd (hoek Buizerd / Goordijk) is in 1993 door Reuselnaar Jan Hoeks een Mariakapel gebouwd. De kapel staat op het stukje grond waar zijn moeder - die twaalf kinderen ter wereld had gebracht - vroeger vaak naartoe ging om tot rust te komen en wat te bidden. Als eerbetoon aan haar heeft Jan Hoeks de kapel gebouwd. Vandaar ook het opschrift ‘Ere wie ere toekomt’. In de kapel staat een Mariabeeld in dat afkomstig is uit de Belgische bedevaartsplaats Scherpenheuvel.



Gemeente Bladel

Netersel, Mariakapellen

Netersel heeft twee kapellen. Een aan de Fons van der Heijdenstraat en een aan de Hoeve. De kapel aan de Fons van der Heijdenstraat stamt uit 1947, de kapel aan de Hoeve stamt uit 1998.

Mariakapel ter gedenking van verzetsstrijder Fons van der Heijden, Fons van der Heijdenstraat, Netersel.

Deze kapel in Netersel is opgericht ter herdenking van de in 1944 gefusilleerde verzetsstrijder, Fons van der Heijden

Fons van der Heijden was een verzetsstrijder die leefde van 1896 tot 1944. Op 20 september 1944, in het zicht van de bevrijding, op ongeveer 50 meter afstand van deze kapel, is hij door de nazi's gefusilleerd op de grond van Toon Goossens. Deze heeft een stukje van deze grond geschonken om de bouw van de kapel mogelijk te maken. Fons van der Heijden werd gefusilleerd omdat hij destijds onderdak gaf aan geallieerden.

Het is een klein bakstenen kapelletje, gemaakt 1947 met een nis waarin zich een eenvoudig zandstenen Mariabeeld bevindt met een krans. Op de kapel staat de volgende tekst: 'Maria, ons leven onze zoetheid, onze hoop wees gegroet. In onze gedachten blijven F.Alph.v.d.Heijden Geb 29.1.96 Gefus.20.9.44 Hij stierf strijdend in 't verzet. Stort gij voor hem 'n klein gebed.'

De straat waar de Mariakapel staat heette destijds Zandstraat, werd later naar Fons van der Heijdenstraat genoemd.

De Hoeve, Maria kapel stichting Maria Rosa Mystica

De Maria kapel werd opgericht door Jos Hems, van het gelijknamige vleesbedrijf.

De stichting Maria Rosa Mystica beheert in Netersel een bijzondere kapel. Maria Rosa Mystica ontleent de naam aan de verschijningen van Maria aan pleegzuster Piërina Gilli tussen 1947 en 1976 in Montichiari-Fontanelle in Italië. Met het vertrek van vleesbedrijf Hems valt een belangrijke steunpilaar weg, maar men vertrouwt erop dat de kapel in zijn huidige vorm kan blijven bestaan. De kapel op de hoek van De Hoeve en het Beemke in Netersel met de naam Maria Rosa Mystica is een bijzonder ontmoetingspunt.

De in 1997 overleden Jos Hems van de gelijknamige vleesleverancier uit Netersel, is de grondlegger van de kapel die in maart 1998 werd geopend. ,,Jos was een gelovig mens en begaan met het lot van mensen die het moeilijk hadden. Via een gebedsgroep kwam ik in contact met Jos en ik heb veel waardering voor hem gekregen", zegt de 69-jarige Frans Hendrikx.



Bladel

Heilig Hart-kapel, Sniederslaan 48, Bladel

Heilig Hart-kapel, Sniederslaan 48, Bladel

Toen het kerkbestuur van de Sint-Petrus'-Bandenkerk van twee parochianen een grote gift kreeg, werd besloten beeldhouwer Charles Vos opdracht te geven voor het maken van een Heilig Hartbeeld. Het beeld werd in 1937 geplaatst in een kapel in de tuin naast de pastorie.Het beeld toont een staande Christus met licht gebogen hoofd, gekleed in een lang, gedrapeerd gewaad. Hij maakt met zijn rechterhand een zegenend gebaar en wijst met zijn linkerhand naar het Heilig Hart op zijn borst.

Het beeld staat in een gemetselde, open kapel onder een houten kapconstructie en een met pannen gedekt zadeldak.

Franciscus van Assisië kapel, Ten Vorsel 4, Bladel

Franciscus van Assisië kapel, Ten Vorsel 4, Bladel

Deze kapel is gebouwd in 2006 door vrijwilligers en met behulp van giften ter gelegenheid van het afscheid van de beheerder van Ten Vorsel,de heer A. van der Eijk. Architect van de kapel is de heer W. Kramer uit Amersfoort. Glas-in-loodramen zijn gemaakt door de heer J. Peijnenburg uit Oostelbeers en verbeelden het leven van Franciscus van Assisi.

Mariakapel, hoek Molenweg / Den Houw, Bladel

De Mariakapel op de hoek Molenweg / Den Houw stamt uit 1968.

Van deze kapel kon ik geen informatie vinden. Indien deze alsnog tot mijn beschikking komt wordt dat hier nog ingevoegd.



Mariakapel, Ganzestraat, Hapert

Mariakapel, Ganzestraat, Hapert

Mariakapel aan de Ganzestraat staat dit kapelletje met het mooie smeedijzeren hekwerk. Deze Mariakapel is op 8 december 1954 ingewijd door pastoor J. Zijlmans. In het begin van de vijftiger jaren werden overal processies gehouden. Men zocht in die tijd een plek voor een rustaltaar tijdens de sacramentsprocessie bij of in een kapel. Deze was echter nergens te vinden in Hapert. Daarnaast wilden de mensen van Hapert een monument, waarin ze hun dank tot uitdrukking konden brengen voor de behouden thuiskomst van de vele soldaten uit Indië en waarin tevens gevallenen uit de oorlog konden worden herdacht. De initiatiefnemer was H. van de Hart, die als eerste kapelaan van Hapert was benoemd en die over de nodige technische en artistieke kwaliteiten beschikte. Het werk werd gratis verricht door vaklieden uit het dorp. Het Mariabeeld dat in de kapel geplaatst is, is afkomstig van de afgebroken Mariaschool.



Mariakapel, bosje splitsing Hoef - Hoogcasteren, Hoogeloon

Mariakapel, bosje splitsing Hoef - Hoogcasteren, Hoogeloon

Deze mooie witte kapel staat in een driehoekig stukje bos op de kruising de Hoef en Hoogcasterseweg. Hoogeloon schonk deze kapel aan H. Beex Priester uit deze parochie bij zijn eerste H.Mis De Mariakapel is een rechthoekig gebouwtje met apsis. Het zadeldak, waarop zich een torentje bevindt, is met leien gedekt. Het kapelletje werd in 1939 ontworpen door Jos Bedaux. Het was een geschenk van de parochianen aan de uit Hoogeloon afkomstige pastoor Harrie Beex. De kapel bevat een zandstenen Mariabeeld dat afkomstig is uit de kerk van Casteren. In 1946 schonken oud-militairen twee glas-in-loodramen ter nagedachtenis aan twee gesneuvelde dorpsgenoten. Deze ramen zijn gemaakt door Luc van Hoek.



Mariakapel, Westelbeersedijk, Casteren

Mariakapel aan de Westelbeersedijk te Casteren.

De Mariakapel is ontstaan na een liedje dat gemaakt is door duo Strik uit Casteren die op de vrijwilligers avond van de st.Willibrorduskerk te Casteren liedjes zongen over Casteren. In dit liedje werd bezongen hoe mooi het zou zijn om een eigen kapel te hebben in Casteren Meteen werd er die avond een comité gevormd waaruit een stichting Mariakapel Casteren ontstond. Duo Strik bestond uit Piet Gijbers en Mari Kieneker en traden vooral op tijdens tonproatersavonden met carnaval in Casteren Piet Gijsbers en Mari Kieneker zijn lid van bestuur stichting Mariakapel te Casteren.

Kempische plaatsen per gemeente en regio gerangschikt
Gemeente Reusel-de Mierde
Hulsel
Lage Mierde
Hooge Mierde
Reusel

Gemeente Bladel
Bladel
Casteren
Dalem
Hapert
Hoogeloon
Netersel

Gemeente Eersel
Eersel
Duizel
Knegsel
Steensel
Vessem
Wintelre

Gemeente Bergeijk
Bergeijk
Luyksgestel
Riethoven
Weebosch
Westerhoven
Gemeente Goirle
Goirle

Gemeente Hilvarenbeek
Baarschot
Biest-Houtakker
Esbeek
Diessen
Haghorst
Hilvarenbeek

Gemeente Oirschot
Oirschot
Oost- West- en Middelbeers
Spoordonk

Gemeente Oisterwijk
Moergestel
Oisterwijk

Gemeente Best
Best

Gemeente Veldhoven
Meerveldhoven
Oerle
Veldhoven
Zeelst
Gemeente Eindhoven
Eindhoven

Gemeente Aalst-Waalre
Aalst
Waalre

Gemeente Valkenswaard
Borkel en Schaft
Dommelen
Valkenswaard

Gemeente Nuenen
Nuenen
Gerwen

Gemeente Geldrop-Mierlo
Geldrop

Gemeente Heeze-Leende
Heeze
Leende

Gemeente Cranendonck
Budel
Gastel
Maarheeze
Soerendonk
Sterksel

VERVOLG: Kapelletjes in de Kempen: deel 2, met de Gemeente Eersel en Gemeente Bergeijk.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten