woensdag 23 december 2020

Fijne Kerstdagen en een gezond 2021

Fijne Kerstdagen en een goed Oud en Nieuwjaar. Veel gezondheid en ontspan je in de mooie natuur. Proost op een zorgeloos nieuw jaar vol geluk, gezelligheid en warme vriendschap voor elkaar. Voor wie er van houdt, met kerst veel lichtjes en een hagelwit sneeuwtapijt, voor 2021 veel succes en vrolijkheid.


Het jaar zit er alweer bijna op. Een jaar dat beheerst werd door het Corona virus. Gelukkig is er een Covid-19 vaccine. Laat hopen dat het vaccine de verlossing is om verdere besmettingen tegen te gaan en zo Corona te verslaan. Als dat lukt gaan we weer langzaam terug naar het oude "normaal", voor zover dat volledig haalbaar zal zijn. Mogelijk blijven we nog lang bezig met desinfecteren, heel veel handen wassen en bij verkoudheidsklachten extra opletten om niet opnieuw elkaar te besmetten.

Maar laat ons niet beletten om te genieten van de natuur, die heeft onze aandacht zeer hard nodig. Als we dat goed doen en de natuur helpen kunnen wij daar nog lang van genieten. Wij zijn dat ook verplicht aan onze kinderen.

dinsdag 15 december 2020

De Kolganzen arriveren bij dageraad

De Natuur ontwaakt altijd vroeg in de ochtend. De ganzen trekken er al vroeg op uit om te foerageren. Een aantal doet dat op het water, andere op akkers en grasland. De overvliegende Kolganzen sluiten zich aan bij de Grauwe ganzen en de Grote Canadese ganzen in het water van het Beleven.

De Kolganzen arriveren bij dageraad

Er is al een paar jaar een lichte daling in het aantal overwinterende ganzen gaande. De winterpopulaties groeiden in een halve eeuw tijd naar een piek van 2,3 miljoen ganzen. Maar in de afgelopen drie winters is een duidelijke kentering zichtbaar. Nederland is het belangrijkste ganzenland in Europa. Hun aantallen worden in het winterhalfjaar systematisch geteld door een landelijk netwerk met inzet van honderden vrijwilligers. De opvallendste ontwikkeling is de omslag bij arctische ganzensoorten. In de laatste drie winters arriveren kolganzen en toendrarietganzen beduidend later in het najaar en blijven de piekaantallen ook bij veel andere ganzensoorten lager dan voorheen. Daardoor valt de optelsom van het aantal verblijvende ganzen per maand in de recente winters lager uit.

De kolgans zoals wij die kennen is het duidelijkste voorbeeld van de verandering. Sinds 2017 arriveren de meeste kolganzen pas ver na oktober in Nederland. De meest aannemelijke verklaring voor deze verlate aankomst is dat ze tegenwoordig een langere tussenstop maken in het Oostzeegebied. Landen als Zweden en Denemarken melden bovendien steeds grotere aantallen ganzen in de wintermaanden. Zachtere winters zorgen bij een aantal soorten voor een duidelijke noordoostwaartse verschuiving in het winterareaal.

Daarnaast spelen veranderingen in de landbouw de ganzen in de kaart. Zo blijven kleine rietganzen tegenwoordig grotendeels in Denemarken en profiteren daar van een uitgebreid aanbod van oogstresten van maïs. De combinatie van een late aankomst en lagere aantallen zorgt er bij ons voor dat totale bezoek afneemt. Dat zien we niet alleen bij de ganzen, maar ook bij een soort als de kleine zwaan, die ook steeds vaker ten oosten van ons de winter over blijft.

vrijdag 11 december 2020

Kraamkamers in het Vogelparadijs

Vogels zijn het meest geliefd van alle dieren in het wild. Er hangt ook iets mysterieus en romantiek rond het leven van een vogel. Mysterieus omdat het leven van een vogel veelal buiten ons zicht afspeelt. De geboorte van een vogel al helemaal. Hun nesten zijn goed verborgen, soms zelfs onbereikbaar. Nestholtes in bomen en lange gangen in zandwallen of oevers. De IJsvogel maakt een gang van 1 meter diep in een oeverwal. De Oeverzwaluw doet dat in een steile zandwal. Andere vogels doen dat in heggen, bomen of in het struikgewas, of verscholen op de grond tussen het gras of gewoon een kuiltje op de grond.

Kraamkamers in het Vogelparadijs

Niet alles is verborgen in de vrije natuur. Ook tuinen en gebouwen in dorpen en steden worden door vogels gebruikt als leefgebied. Sommige Uilen wonen in gebouwen, andere maken hun nest bij de boer in een van hun schuren of stallen. Ook het schuurtje achter in uw tuin of een flinke stapel gedumpt sloophout kan al dienen als nestplaats. Maar dichte heggen of wallen opgericht met snoeihout zijn goede nestplaatsen. Wat een vogel wil is veiligheid, rust en voedsel in de buurt. Vooral rupsen. Rupsen en insecten dienen bij meer dan 80% van de broedvogels als voedsel voor hun jongen.

Nestkasten ophangen geeft de vogels de gelegenheid om te nestelen, en de tuinbezitter de vreugde van de vogels die tijdens de broedperiode met voedsel heen en weer vliegen. Als u de vogels de rust geeft zult u verbaast staan hoe dicht de vogels bij u komen. Als u in de tuin aan het werken bent komt de Roodborst soms tot 1 meter bij u.

Achtereenvolgens ziet u de; een Rietgors zingend in de regen, de Boomklever in een boomholte net op de plaats waar 2 omgewaaide bomen op elkaar rusten, de Merel die een nest groot brengt, de Kleine bonte specht die een nestholte aan het uithakken is, de Middelste bonte specht van nestbouw tot het uitvliegen van de jonge, de Grote bonte specht die hun jongen voedt die op het punt staan om uit te vliegen, een koppel Grote bonte spechten die de hele dag in de weer zijn om de honger van hun jongen te stillen, Zwarte spechten die elkaar afwisselen bij het broeden, de Roodborst die in een schuurtje een nest groot brengt, een Koolmees die bij een vestiging van WVK-Groep in Bladel een nest bouwde in een sigarettenpeuk kast bij de ingang van de receptie, de Koolmees met een kijkje binnen in een nestkast met jonge meesjes, de IJsvogel nabij hun nest die telkens na het nestbezoek een duik in het water nemen om de ammoniak stank van zich af te spoelen, een Steenuil voor een uitgeholde boomstam en een Pimpelmees koppel die een holte in een dode wilg in een uit vliegen om de jonge te voeden.

dinsdag 8 december 2020

Het Vogeljaar 2020 (Video)

Het jaar loopt weer ten einde, tijd voor 'Het Vogeljaar 2020', een foto compilatie van Natuurfotograaf, Jozef van der Heijden. De foto compilatie omvat een deel uit de serie natuurfoto's, die gemaakt zijn van januari 2020 tot en met december 2020.

Het Vogeljaar 2020

Ook dit jaar weer mooie vogels op alfabetische volgorde, zoals de; Aalscholver 0:15 Bonte vliegenvanger 0:29 Boomkruiper 1:07 Fitis 1:14 Fuut 1:32 Gaai 1:49 Gekraagde roodstaart 2:07 Grauwe gans 2:14 Groenling 2:17 Grote bonte specht 2:38 Grote Canadese gans 2:56 Grutto 3:13 Heggenmus 3:27 Houtduif 3:38 Indische Gans 3:45 Keep 4:13 Kleine bonte specht 4:20 Kleine karekiet 4:51 Knobbelzwaan 4:55 Koolmees 5:19 Merel 5:47 Middelste bonte specht 5:57 Nijlgans 6:18 Ooievaar 6:26 Pimpelmees 6:39 Putter 6:46 Roodborst 6:54 Roodborsttapuit 7:21 Scholekster 7:28 Slobeend 7:53 Spreeuw 8:00 Steenuil 8:10 Tjiftjaf 8:21 Torenvalk 8:38 Vink 8:42 Waterhoen (achtervolgt door een Meerkoet) 9:06 Wilde eend 9:48 Winterkoning 9:59 Witte kwikstaart 10:09 Zomertaling 10:13 Zwarte ooievaar 10:23 Zwarte specht 10:55 Zwartkop 11:23

Het vogeljaar 2020 was voor een heel ander jaar als daarvoor. De Middelste bonte specht was voor mij het hoofddoel, na de ontdekking van een nestholte in aanbouw. Verder kwam ik de Zwarte specht nog tegen en ook de Kleine bonte specht. Deze kleinste specht van ons land had de pech dat ook een Grote bonte specht in de zelfde boom een meter lager een plek had uitgekozen om daar een holte in uit te hakken. Dat resulteerde later, midden in de broed van de Kleine bonte specht, tot een territorium conflict waarbij de Grote bonte specht de Kleine ging verjagen door de nestholte verder uit te hakken. De Kleine bonte specht was niet langer veilig en verkoos de aftocht.

De Middelste bonte specht speelde nog een bijzondere rol dit vogeljaar. Tijdens het filmen van het uitvliegen van de jonge vogels werd mijn aandacht getrokken door gespetter in het water van de Reusel. Ik dacht dat het een eend was in de naastgelegen beek, maar tot mijn verbazing bleek dat een van de uitgevlogen Middelste bonte spechten in het water terecht gekomen was. Dus snelde ik mij in het water en redden het drijfnatte vogeltje van een verdrinkingsdood. Ik heb de natte drenkeling in de zon tegen een boomstam gezet. Zo kon z'n lichaam opwarmen en opdrogen. Het jonge vogeltje moet al in het water gelegen hebben voordat ik daar arriveerde. Zonder mijn aanwezigheid zou het gestorven zijn. Was het niet door verdrinking, dan zou het wel aan onderkoeling zijn bezweken.

Het natte vogeltje bibberde een tijdje van de kou en bleef wel een half uur bewegingsloos tegen de boom hangen. Een paar keer dacht ik dat het zachtjes piepte. De zonneschijn had een goede uitwerking op toestand van het vogeltje. Het vogeltje werd wat beweeglijker en klom zowaar langzaam iets omhoog. Toen het ook luid om z'n ouders begon te roepen geloofde ik in een goede afloop. Na een tijdje kwamen beide ouders bij het jong en kreeg weer te eten. Daar knapte het duidelijk van op. Het klom steeds verder omhoog en begon zelfs het verenkleed te verzorgen.

Deze video 'Het vogeljaar 2020' is auteursrechtelijk beschermt en is gelieerd aan www.jozefvanderheijden-foto.nl en https://jozefvanderheijden-foto.blogspot.com

Krijgen we een winter met vorst en sneeuw?

Vannacht ging de temperatuur weer flink onderuit. Veel automobilisten moesten hun ruiten eerst schoon krabben voordat ze vanmorgen naar hun werk konden rijden. In de natuur hoeven ze niet te krabben, daar nemen de dieren het zoals het is. Tijd om wat mistige en bevroren plaatjes te maken. De winter komt er aan.

Bevroren landerijen met de mist die nog een tijd bleef hangen.

'Winter is onderweg, met morgen kans op de eerste sneeuwvlokken', kopt Weer.nl.
De kans is groot dat we dit weekend op verschillende plekken in ons land de eerste sneeuw gaan zien. Dat de winter eraan komt mag duidelijk zijn. De lucht in ons land wordt kouder, waardoor het de komende nachten licht kan gaan vriezen. Zaterdagochtend wordt het spannend voor winterliefhebbers. In het noordoosten valt wat neerslag en in Groningen is kans op de eerste sneeuwvlokken. De mogelijke neerslag trekt in de middag weg en dan schijnt op veel plaatsen de zon.

Na een kletsnatte maandag was het vannacht op veel plaatsen onde nul. In de zuidoostelijke helft van het land daalde de temperatuur naar waarden tussen 0 en -3 graden. Plaatselijk werd het ook mistig. De komende dagen belooft men droog weer, maar is het wel behoorlijk koud decemberweer met maxima van 2 tot 5 graden en in de nachten op veel plaatsen lichte vorst.

Rond het water van het Beleven bleef de mist nog langer hangen.

Krijgen we bij vorst ook meer trekvogels in onze regio?
Om tijdens de wintertrek meer vogels uit Scandinavië en hey hogen Rusland in onze streken te krijgen hangt het meeste af van de winterse omstandigheden tussen de noordelijke broedgebieden en de winterse omstandigheden op de trekroute naar ons land. En dan is het ook nog belangrijk dat het in noorden en noordoosten van Nederland ook winter wordt. Als het niet gaat vriezen en er geen sneeuw valt kunnen de vogels makkelijk aan voedsel komen. De kou is dan evenmin een probleem. Waarom zouden de trekvogels dan verder vliegen? Dat is dus de reden waarom er in Brabant weinig of geen Rietganzen, Rotganzen, Brandganzen, Kleine en Wilde zwanen en meer te vinden zijn in de wintermaanden. Om Kraanvogels tot in de Kempen te krijgen moet er langdurig een sterke oostenwind staan. Dan willen ze nog wel eens een stuk van hun koers afwijken. De vliegroute van de Kraanvogel ligt ongeveer boven de Nederlands - Duitse grens.

Laat de winter maar komen. Het liefst met droog weer en een beetje vorst.

woensdag 2 december 2020

Timelapse foto en videografie

Hoe maak je een timelapse video? Je wilt een timelapse maken, maar wat moet je allemaal meenemen en welke camera instellingen moet je gebruiken? Met dit handige stappenplan kun jij je goed voorbereiden en een fantastische timelapse video creëren!


Een timelapse is een video die is opgebouwd uit een grote reeks foto’s die met een vaste interval zijn geschoten. Een timelapse opname van slechts twintig seconden kan al uit 500 afzonderlijke foto’s bestaan! De foto’s worden achter elkaar ‘afgespeeld’, frame voor frame, waardoor ze samen een soepele video vormen. Hierdoor zie je dingen die je met het blote oog niet kunt waarnemen.

Vaak wordt een timelapse gebruikt ter aanvulling in een video of een vlog. Dit geeft sfeer, rust en afwisseling. Een extra voordeel is dat een wat minder interessant stukje video als timelapse sneller voorbij gaat, terwijl je het moment toch op een leuke manier kunt toevoegen aan het geheel. De meest bekende timelapse opnames zijn beelden van een zonsopgang of zonsondergang, de sterrenhemel, indrukwekkende wolkenpartijen en stormen, bewegende mistflarden, bloemen die open of juist weer dicht gaan en de dagelijkse drukte in een stad.

Stap 1: Plan de timing en locatie
Om een mooie timelapse te maken moet je van te voren bedenken waar je heen wilt gaan, wanneer en in welk seizoen. Je hebt vast wel wat mooie plekjes in gedachten! Fiets er eens een keertje extra langs om alvast te kijken wat de mogelijkheden zijn en vanuit welke hoeken je de timelapse wilt schieten, want een goede voorbereiding is het halve werk. Houd altijd het weerbericht in de gaten en gebruik handige apps zoals Photopills om te zien waar de zon of de maan staat op welk tijdstip. Dit helpt je enorm bij je voorbereidingen.

Stap 2: Maak je apparatuur schoon
Om te voorkomen dat er stofjes en andere vlekken in beeld zijn, is het belangrijk dat je apparatuur schoon is. Maak thuis zorgvuldig de sensor van je camera schoon en maak een test foto om te controleren of er écht geen vlekjes meer te zien zijn. Sla het glaswerk niet over: maak je objectieven en grijsfilters goed schoon. Neem voor de zekerheid altijd een lenspen en een zacht microvezeldoekje mee wanneer je gaat fotograferen.

Stap 3: Pak je tas zorgvuldig in
Maak eventueel een lijst van alles wat je mee moet nemen en pak je tas zorgvuldig in. Je camera en objectieven zijn natuurlijk belangrijk, maar geheugenkaartjes, extra accu’s, een afstandsbediening, extra batterijen voor je afstandsbediening, schoonmaak accessoires en je statief wil je zeker niet vergeten. Alle accu’s laad je van te voren thuis volledig op en de geheugenkaarten formatteer je alvast. Zet je fototas een paar uur of zelfs de avond van te voren klaar zodat je niet te gehaast bent en er zo de deur mee uit kunt gaan.

Stap 4: Zet de hele setup klaar
Eenmaal op locatie aangekomen zoek je een plekje uit om te beginnen. Stop nu eerst een leeg geheugenkaartje en een accu in de camera. Kijk vanuit de hand door de zoeker of op het display en bepaal wat de beste compositie is. Misschien wil je wel een ander objectief gebruiken? Zet je statief neer, plaats je camera op het statief en doe de vergrendeling erop zodat je camera er niet zomaar vanaf kan glijden. Heb je een afstandsbediening nodig omdat je camera geen timelapse functie heeft? Sluit deze dan aan. Nu kun je de camera in gaan stellen!

Stap 5: Stel je camera handmatig in
Voor een gelijkmatige belichting is het belangrijk om volledig handmatig te werken. De ISO-waarde, het diafragma en de sluitertijd bepaal je zelf. Ook de scherpstelling doe je met de hand. Maak altijd een testfoto en controleer de belichting en de scherpte voordat je de timelapse reeks start. Dit is een handige werkvolgorde:
  • Kies voor RAW in plaats van JPEG
  • Zet je camera op handmatig (M-stand)
  • Kies de gewenste camera instellingen
  • Maak een testfoto en controleer deze
  • Pas de instellingen eventueel wat aan
  • Kies de juiste interval voor het moment
  • Stel nu handmatig scherp op een punt

Wat is de beste interval?
De beste interval, oftewel de tijd die er tussen elke gemaakte foto zit, is voor elke timelapse anders. Er is geen vaste maatstaf voor. Houd rekening met wat je aan het fotograferen bent en met de hoeveelheid beweging die er in je beeld is. Een zonsondergang gaat geleidelijker dan het verkeer op een drukke snelweg.

Als er veel beweging is dan kun je een korte interval van 1, 2 of 3 seconden gebruiken. Is er minder beweging, dan kan de interval wat langer zijn. Hoe langer de interval, hoe sneller de veranderingen en eventuele bewegingen in de uiteindelijke video te zien zijn. Maar let op, je kunt beter te veel foto’s maken met een kortere interval, dan te weinig foto’s hebben door een te lange interval.

Interval Onderwerp
1 seconde Bewegend verkeer, snel bewegende wolken en vanuit een rijdende auto
2 - 5 seconden Zonsopkomst, zonsondergang, langzaam bewegende wolken en grote groepen mensen
15 - 30 seconden Schaduwen, sterren, de beweging van de zon met een groothoek
90 - 120 seconden Snel groeiende planten
5 - 15 minuten Bouwprojecten

Houd altijd je einddoel in gedachten. Een video heeft standaard 25 beelden per seconde, maar heeft minimaal 16 beelden per seconde nodig voor een soepel genoeg beeld dat geen 'diashow' lijkt. Hoe vaker je een timelapse maakt, hoe meer feeling je er voor krijgt!

Stap 6: Gebruik eventueel filters
Om te voorkomen dat mensen of verkeer haperend door het beeld bewegen, moet je fotograferen met een wat langere sluitertijd. Met behulp van een grijsfilter is het in bepaalde situaties makkelijker om tot een wat langere sluitertijd te komen. En het Benro TrueNight filter is een onmisbaar hulpmiddel voor nacht- en stadsfotografie doordat kunstlicht met een bepaalde golflengte weg wordt gefilterd. Bevestig een filter pas op je objectief nadat je handmatig hebt scherpgesteld!

Stap 7: Blijf alert tijdens het fotograferen
Druk op de ontspanknop en wacht af tot de reeks foto’s gemaakt is, maar blijf wel alert. Bij hele extreme veranderingen in het licht zul je de timelapse misschien wat eerder moeten stoppen. Je zult best een poosje moeten wachten tot de camera klaar is. Neem gerust een goede jas, een inklapbaar krukje en wat te drinken of te snacken voor jezelf mee en geniet ondertussen van alles wat er om je heen gebeurt.

Stap 8: Bewerk de foto’s en maak de video
Eenmaal thuisgekomen is het tijd om de foto’s in te laden en een back-up te maken voordat je aan de slag gaat met het monteren van de video. Maak het jezelf zo makkelijk mogelijk door met goede software te werken. Bewerk de complete serie foto’s in een oogwenk met Adobe Lightroom en exporteer de beelden met een opeenvolgende benaming als JPG of TIFF om ze tot een video samen te kunnen voegen in Adobe Elements of Adobe Premiere Pro. Let er op dat er geen flikkerende beelden tussen zitten door grote tussentijdse veranderingen in het licht.

Wil je beweging in de timelapse?
In een timelapse zie je al beweging, maar je kunt de video nog interessanater maken door het standpunt van de camera geleidelijk te laten veranderen tijdens het maken van een timelapse. Daarmee breng je het beeld naar een nog hoger niveau. Hiervoor heb je een track of slider nodig, in combinatie met een statiefkop en bijvoorbeeld een motion lapse apparaat van Syrp.

Kan ik met mijn action cam een timelapse maken?
De meeste action cam’s hebben een ingebouwde functie voor het maken van een timelapse. Stel je voorkeuren in, zet de camera op een goede plek, druk op start en je action cam doet de rest! Wil je dat het standpunt tijdens het opnemen horizontaal beweegt? Zet je action cam eens op een stevige, roterende kookwekker met behulp van een platte plakmount!

Time laps interval rekenmodule (selecteer in de bovenste regel - blauwe pijl- Clip Length).

Als je met de Time laps interval rekenmodule een berekening maakt valt meteen op dat je een behoorlijke geheugenkaart in de camera moet hebben. Stel de 'Frames per Seconden' in op 24 fps. Dat is de meest voorkomende instelling voor 4K video, of 50 fps voor HD1080p in Europa (contoleer dat in uw toepassing). Als je een interval van 2 seconden neemt (30 opname per minuut) en je verwacht dat het evenement (b.v. de duur van het deel van een zonsopkomst of ondergang) 1 uur zal duren, levert dat 1800 beelden op. Die 1800 beelden leveren een clip lengte op van 75 seconden (1':15"). Bij een resolutie van 20 Megapixels kom je al snel op 10 Mb te (foto) opname, levert een totale opname grootte van 17,6 GB.

dinsdag 1 december 2020

Alle Nederlandse spechten bij elkaar

We zitten nu in een periode van het jaar dat genieten van vogels beperkt is tot de tuinvogels en een enkele vogel die je in de vrije natuur ziet. Zelfs op de open wateren is het aantal vogels klein, zelfs kleiner als de jaren voordien. Ik hoop dat de afname, die de laatste vijf jaar een sterke daling heeft doorgemaakt, niet door blijft zetten. Anders kan het zijn dat een artikel als deze meer nodig worden door een gebrek aan nieuwe waarnemingen en foto's. De onrust in ons land is groot, maar herstelmaatregelen blijven uit. En dan bedoel ik de bron van de problemen oplossen, de stikstofuitstoot en gewasbestrijdingsmiddelen drastisch terugdringen.

Hier was het Kleine bonte specht vrouwtje op een dode tak aan het roffelen. Roffelen is een communicatie methode bij spechten.

De Kleine bonte specht is het kleinduimpje onder de spechten. Niet groter dan een flinke mus of een vink. Het is een onopvallend vogeltje dat je maar zelden te zien krijgt. Slechts zijn zang - een valkachtig 'kikiki'- verraadt hem. De Kleine bonte specht heeft veel zwarte en witte strepen op zijn vleugels en rug, maar geen rode onderstaart dekveren. Het mannetje heeft een rode, het vrouwtje een zwartwitte kopkap. Verder onderscheidt de Kleine bonte specht zich van zijn grotere broer door het ontbreken van de witte schoudervlekken.

De Kleine bonte specht hakte de nestholte uit in een dode top van een Populier, waar later de broed plaats vindt.

De Kleine Bonte Specht wordt vaak geassocieerd met oud en gevarieerd loofbos maar kan ook broeden in voormalige grienden, verboste moerassen en hoogstamboomgaarden. Het broedgebied omvat momenteel de duinstreek, delen van het rivierengebied en vrijwel geheel Hoog-Nederland. Sinds ongeveer 1975 breidde deze soort zich sterk uit over Noord-Brabant, Noord-Limburg en Drenthe. Dit proces, parallel aan de uitbreiding van Bosuil en Boomklever, illustreert het ouder worden van het bos in deze provincies. Extensiever bosbeheer en omvorming in natuurlijker bos spelen deze specht eveneens in de kaart. In sommige reeds langer bezette gebieden op de Veluwe en in Zuid-Limburg liep de stand echter om onbekende reden licht terug.



De Middelste bonte specht was op begin april begonnen met het uithakken van de nestholte. Dat uithakken neemt ruim 14 dagen in beslag. Het vrouwtje legt drie tot acht eieren, die op houtspaanders in het nest worden gelegd. De eieren zijn zuiver wit, want holenbroeders hebben geen schutkleur voor de eieren nodig. Na 16 dagen broeden komen de eieren uit. Beide ouders zogen voor het voeden en verzorgen van de jongen. Ze worden gevoed met wormen en larven. Als de jongen wat ouder worden komt er behoorlijk wat gekwetter uit het spechtengat. Dit bedelgedrag zet de ouders aan tot voeren. Na drie weken vliegen de jongen uit.

Nadat het nest is uitgehakt wisselen de Middelste bonte specht man en vrouw elkaar af bij het broeden.

In het grootste deel van de twintigste eeuw was de Middelste Bonte Specht een zeldzaamheid. Van de negen broedgevallen tot en met 1995 stammen de meeste uit Twente rond 1960. Vanaf 1996 nestelt de soort jaarlijks in het land, in sterk toenemende aantallen. Na de eeuwwisseling steeg het aantal vlot van enkele tientallen naar vele honderden broedparen. De verspreiding bleef aanvankelijk beperkt tot Zuid-Limburg, gevolgd door Twente, de Achterhoek, het Rijk van Nijmegen en Noord-Brabant. De soort rukt nog steeds verder naar het noordwesten op. Deze expansie past binnen een uitbreidingsgolf die ook in Duitsland en België opviel. Hij werd bevorderd door het ouder worden van bos en extensiever bosbeheer, met een grotere tolerantie van dood of stervend hout.

Nadat het jonge Middelste bonte specht was opgedroogd en langzaam hoger in de boom was geklommen werd het door de ouders gevoed.

Op de ochtend dat de jonge uitvlogen was er een in het van de Reusel terecht was gekomen. Omdat ik vermoedden dat ze uit zouden vliegen en daar opnames van wou maken was ik er gelukkig op tijd bij om de drenkeling uit het water te redden. Ik plaatste het vogeltje tegen de met zon beschenen deel van een grote wilg om warm en droog te worden. Nadat het opgedroogd was en weer naar zijn ouders begon te roepen werd het weer door de ouders gevoed. Het vogeltje maakte in het prille bestaan hachelijke momenten door. Ze zijn nog erg kwetsbaar en overleven het maar zelden als ze in het water komen. Zwemmen kunnen ze niet en onderkoeling zal ze fataal worden. Daar komt ook nog eens bij dat ze erg gestrest raken. Allemaal factoren die tot de dood kunnen leiden.



De Grote bonte specht is de meest algemene specht van Nederland. Zowel mannetje als vrouwtje roffelt op takken met een korte snelle roffel om territorium en paarband te versterken. Grote bonte spechten hakken in bomen een nestholte uit met een rond gat. Ze hebben een voorkeur voor zachte houtsoorten, zoals berken. In tegenstelling tot wat zijn naam doet vermoeden is de grote bonte specht een relatief kleine spechtensoort. Een volwassen exemplaar meet doorgaans 20 tot 24 centimeter en weegt 60 tot 110 gram. De vleugelspanwijdte bedraagt 34 tot 39 centimeter. In tegenstelling tot wat zijn naam doet vermoeden is de grote bonte specht een relatief kleine spechtensoort.

De Grote bonte specht heeft jonge die de hele dag honger hebben. De ouders vliegen af en aan.

Het verenkleed is aan de bovenzijde overwegend zwart en aan de onderzijde wit, met uitzondering van de rode anaalstreek. De veren hebben aan de bovenzijde grote, ovaalvormige witte schoudervlekken en zijn sterk gebandeerd. De kop is overwegend wit op de zijkanten en de keel. Vanaf de snavel loopt de zwarte baardstreep door in een grillige Z-vormige zwarte vlek, die naar beneden naar de borst en naar achter tot in de nek loopt. Het voorhoofd en het gedeelte rond de ogen is wit, de kruin is zwart. De specht op deze foto's is een volwassen vrouwtje. Het mannetje heeft een rode vlek in z'n nek, terwijl het vrouwtje een geheel zwarte kruin heeft.

Hoe meer bos, hoe meer Grote Bonte Spechten. De dichtheid van deze soort is dan ook het hoogst in de zwaar beboste delen van de zandgronden. Sinds 1975 breidde deze specht zich echter ook uit over de opener delen van het land, zodat hij tegenwoordig alleen nog in de meest boomloze landschappen ontbreekt. De opmars in Laag-Nederland was mogelijk door de toename van opgaande beplanting aldaar. De landelijke stand neemt nog steeds toe, iets dat bevorderd wordt door toenemende ouderdom van het Nederlandse bos en extensiever, op meer natuurlijk bos gericht beheer. In beide gevallen betekent dit meer voedsel en nestgelegenheid voor de Grote Bonte Specht.



Groene specht (Picus viridis) vrouw in de houtwal.

De Groene specht is een standvogel die zich ophoudt in open loofbossen, hoogstamboomgaarden, parken en oude houtsingels. Hij broedt meestal in een zelfgehakt hol in een oude loofboom. In de zomermaanden bestaat zijn voedsel vooral uit grote mieren (vooral rode bosmieren) en wordt meestal op de grond verzameld. De lachende roep van de groene specht is een opvallend kenmerk. Roffelt niet vaak en zwak, dat is meer voor de zwarte specht.

De groene specht is een forse vogel, met in vlucht opvallend groene stug en stuit en diep golvende vlucht. De kop van de groene specht is opvallend getekend met rode kruin en zwarte vlek rondom het oog. Mannetjes hebben daarnaast ook nog een rode vlek onder het oog, deze vlek is bij vrouwtjes zwart. Ze hebben een grijze dolksnavel. Onvolwassen vogels zijn zwaar gevlekt over het gehele lichaam. De kenmerkende lachende roep van de groene specht valt vaak het eerst op. Heeft een diepe golvende vlucht en zoekt vaak op de grond naar mieren.


Groene spechten broeden vooral in het kleinschalige cultuurlandschap met oude bomen en in de duinen, maar steeds vaker in polders in recreatiebossen, stadsparken en sportparken. In grote bosgebieden broedt hij vaak alleen langs de randen of rond kale stukken. De soort ontbreekt in grootschalige open landschappen en gebieden met een hoge grondwaterstand. Een nest maakt hij in oude loofbomen. Het voedsel zoekt de groene specht hoofdzakelijk op de grond. Insecten, vooral mieren staan boven op de menukaart van deze specht. Kan flink tekeer gaan op een mierenhoop. De groene specht is een uitgesproken standvogel die in strenge winters grote verliezen lijdt.

Tussen 1975 en 2000 onderging de verspreiding een opmerkelijke verandering. De soort verdween uit grote aaneengesloten bosgebieden op de zandgronden. Tegelijkertijd nam hij sterk toe in het Deltagebied (door het ouder worden van singels) en het rivierengebied (in feite een terugkeer, nadat hij er in eerdere instantie verdween). Als geheel nam de landelijke stand eerst af, maar sinds 1990 weer fors toe. Een terugval rond 2010 kan samenhangen met enkele sneeuwrijke winters. Ook in het verleden bleek de stand gevoelig voor lang aanhoudende sneeuwperioden. Iets waarmee de op de grond naar mieren zoekende Groene Specht slecht uit de voeten kan.



De Zwarte specht (Dryocopus martius) is met z'n lengte van 46 cm de grootste specht die ons land kent. Het is de enige uit het geslacht Dryocopus. Hij is eenvoudig te herkennen aan zijn grote formaat, zijn zwarte verenkleed met rode kopkap en zijn typische roep. De man heeft een geheel rode kruin, vanaf het voorhoofd tot achter zijn kruin. Bij het vrouwtje is alleen de achterkruin rood. De zwarte specht is een geheimzinnige bosvogel met een teruggetrokken levenswijze. Kan elk jaar een nieuw nest uithakken in dikke loofbomen. Zo biedt de Zwarte specht holten voor bosuilen, boommarters en vele andere soorten. Ze zijn schuw en vliegen snel weg zodra ze een mens waarnemen, of blijven uit het zicht aan de andere kant van de boom. De roffel van de zwarte specht is langzamer, langer en zwaarder dan de grote bonte specht.


In het nest worden enkele houtspaanders gelegd, waar de eieren op gelegd worden. Beide ouders broeden twee tot vijf witte eieren uit in twee weken. De jongen blijven vier weken in het nest en worden na het uitvliegen nog 1 tot 2 maanden bijgevoerd. Beide ouders wisselen elkaar bij het broeden na elke 2 tot 2,5 uur. Volwassen Zwarte spechten brengen doorgaans hun hele leven door in hetzelfde territorium. Vanaf augustus duiken ook vogels op enige afstand van de broedgebieden op, mogelijk onvolwassen exemplaren. Ze kunnen soms maandenlang in een gebied blijven hangen maar leggen daarbij behoorlijke afstanden af.

De Zwarte specht vestigde zich rond 1913 in Nederland en breidde zich vanuit het oosten van het land snel uit. De huidige verspreiding bestrijkt nagenoeg alle grotere bossen op de zandgronden van Oost- en Zuid-Nederland. De aanwezigheid van oude beuken, een geliefde nestboom, is daarbij niet per se vereist. De nesten waarvan broedbiologische gegevens werden verzameld zaten in de volgende boomsoorten: Beuk, Grove den, en Zwarte populier. Het voedsel bestaat uit mieren, larven en kevers. Het meest favoriete voedsel zijn de boktorlarven, schorskevers, humusmier en rode bosmier, die voornamelijk uit dode staande en liggende boomstammen worden uitgehakt. Ook mieren die in boomstronken zitten staan op het menu van de Zwarte specht. De hoeveelheid dood hout in een perceel heeft daarbij een positief effect op het gebruik als foerageergebied, terwijl de dichtheid van de ondergroei een negatief effect heeft op de keuze voor foerageerplekken.

De spechten broedden voornamelijk in levende beuken, maar ook in andere boomsoorten met een weinig betakte en liefst gladde stam. Het is niet aannemelijk dat nestelgelegenheid een bottleneck vormt voor de soort in Nederland. De gezenderde spechten hadden in het algemeen een voorkeur voor naaldhout boven loofhout en waar voldoende variatie in boomsoorten in het terrein aanwezig zijn, bestond er een voorkeur voor Grove Den. Ze bezochten vooral open percelen, maar waarschijnlijk is dit een afgeleide van de leeftijd van deze percelen en de daarmee samenhangende beschikbaarheid van dood hout. De voorkeur voor een dichtere struiklaag of tweede boomlaag, die in Noord-Brabant werd vastgesteld is waarschijnlijk eveneens een verschijnsel van de hogere leeftijd van de betreffende bospercelen. De aanwezigheid van wegen en paden was niet van invloed op de keuze van nest- en foerageerlocaties van Zwarte Spechten, met uitzondering van snelwegen.



Dan rest er nog een specht; de Draaihals. De Draaihals is een kleine (half)specht die geen holte maakt. De Draaihals gebruikt spleten en loshangende stukken boomschors om daar een nest in of achter te maken. De Draaihals is een trekvogel. De Nederlandse draaihalzen overwinteren in Afrika ten zuiden van de Sahara. Vanaf half april-begin mei zijn ze weer terug in Nederland. Tot in mei zijn ook overal in Nederland doortrekkers (zeldzaam) waar te nemen die richting Scandinavië gaan. Ze trekken 's nachts. In het najaar doortrek van half augustus tot ver in oktober.

Omdat ik geen foto heb van de Draaihals, hier een video van Lothar Lenz

Draaihalzen broeden in Nederland op de Veluwe, in Drenthe en een enkele locatie elders op de zandgronden. Incidenteel wordt op veenbodems gebroed op kapvlakten en heide. Buiten de Veluwe en Drenthe gaat het vaak om kortstondige vestigingen. De soort was in de eerste helft van de twintigste eeuw in het oosten, zuiden en midden van het land geen zeldzame broedvogel. Aanhoudende afname, zoals ook elders in West- en Midden-Europa opgemerkt, bracht de aantallen terug tot rond 200 paren omstreeks 1975 en hooguit enkele tientallen sinds 2000. Daarna trad enig herstel op tot 35-75 paren, en in de laatste jaren (2018) 80-100 paren.