woensdag 27 januari 2016

Studie: Koolmees slimme vogel

Koolmeesgenoom ontcijferd: slimme vogel blijkt perfect voorbeeld voor evolutie van leren.

De koolmees kennen we allemaal. Maar nu hebben onderzoekers ook zijn genetische code ontrafeld. Daarmee willen ze achterhalen hoe dieren zich aan kunnen passen aan een veranderende planeet. Epigenetica – wat je op je genen erft in plaats van in – lijkt een opvallende rol te spelen in de evolutie van leren en het geheugen. En dan niet alleen bij vogels...


Maandag publiceerde een internationaal team onder leiding van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en Wageningen University deze resultaten in Nature Communications.

Veranderende wereld
“Mensen zoals wij wachten hier al tientallen jaren op,” leggen onderzoekers Kees van Oers en Veronika Laine van het NIOO uit. Het genetisch materiaal van hun modelsoort de koolmees hebben ze nu helemaal in elkaar gepuzzeld tot een voorbeeld-genoom. Van één Nederlandse koolmees zijn alle stukjes DNA op de juiste plaats gezet. “Dit vormt een krachtig instrument voor alle ecologen en evolutie-onderzoekers.” Met zo’n complete genetische code kunnen onderzoekers kijken waar het aanpassingsvermogen van een dier vandaan komt. Hoe evolueren de eigenschappen van een dier, en hoeveel daarvan ligt al vast in zijn genen? Die kennis is nodig om te kunnen voorspellen hoe goed soorten zich aan kunnen passen aan een sterk veranderende wereld.

Slimme vogel
Nog 29 koolmezen uit heel Europa gaven daarna al hun genen (en de rest) prijs. Zo kon het onderzoeksteam delen in het genoom vinden waar sterk op geselecteerd is in de recente evolutie van deze zangvogel. In deze delen kwamen bovengemiddeld veel genen voor die gekoppeld zijn aan het leervermogen. En goed kunnen leren is heel belangrijk om je te kunnen aanpassen. “Koolmezen zijn geëvolueerd tot slimme dieren,” zegt Van Oers. “Erg slimme zelfs.” Als je kijkt naar het leren van nieuw gedrag, dan hoort de soort zelfs bij de top 3 van slimste vogels. De koolmees als innovator dus, en daarmee de perfecte kandidaat voor onderzoek naar de evolutie van leren, geheugen en andere cognitieve processen.

Cruciale correlatie
Maar met alleen de genen kom je er niet. Het gaat er ook om wat er op die genen zit, zoals methylgroepen bijvoorbeeld. Die extra ‘aanhangsels’ veranderen namelijk hoe de genen werken. Het zogenaamde methyloom valt onder het sterk opkomende onderzoeksveld van de epigenetica – 'epi' betekent op. Wat nu blijkt uit het eerste onderzoek met het voorbeeldgenoom en -methyloom van de koolmees, is dat in die delen met extra veel ‘leer-genen’ het patroon van methylgroepen op het DNA vast ligt. Je ziet dezelfde patronen zowel bij vogels als bij mensen en andere zoogdieren. “Je zou kunnen zeggen: hoe meer methyl, hoe meer evolutie.” De koolmees is al ruim 60 jaar een waardevolle modelsoort in de biologie. En dat blijft hij dus ook nog wel even... Het NIOO is met ruim 300 medewerkers en studenten een van de grootste onderzoeksinstituten van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Het is gespecialiseerd in de ecologie van het water en het land. inds 2011 is het gevestigd in een innovatief en duurzaam onderzoekspand in Wageningen. De historie van het onderzoek gaat meer dan 60 jaar terug en loopt door ons hele land, en ver daarbuiten.

Voor meer informatie:
Senioronderzoeker dr. Kees van Oers, afdeling Dierecologie NIOO-KNAW, tel. 06-18048495, k.vanoers@nioo.knaw.nl
Eerste auteur dr. Veronika Laine, afdeling Dierecologie NIOO-KNAW, tel. 0317-473460, v.laine@nioo.knaw.nl (Engels en Fins)
Prof. dr. Martien A.M. Groenen, Leerstoelgroep Fokkerij en genetica Wageningen University, tel. 0317-483747, martien.groenen@wur.nl
Wetenschapsvoorlichter ir. Froukje Rienks, NIOO-KNAW, tel. 06-10487481 / 0317-473590, f.rienks@nioo.knaw.nl

Artikel: Evolutionary signals of selection on cognition from the great tit genome and methylome. Veronika N. Laine, Toni I. Gossmann, Kyle M. Schachtschneider, Colin J. Garroway, Ole Madsen, Koen J.F. Verhoeven, Victor de Jager, Hendrik-Jan Megens, Wesley C. Warren, Patrick Minx, Richard P.M.A. Crooijmans, Pádraic Corcoran, The Great Tit Hapmap Consortium, Ben C. Sheldon, Jon Slate, Kai Zeng, Kees van Oers, Marcel E. Visser & Martien A.M. Groenen.

Nature Communications, 25 januari 2016 online. http://www.nature.com/ncomms/2016/160125/ncomms10474/full/ncomms10474.html

Nikon D500: Krachtigste DX SLR

De Nikon D500: De kracht van een FX-formaat digitale SLR-camera in een handzame camera. De D500 is voorzien van eigen Nikon-technologie die altijd beschikbare naadloze verbindingen met andere communicatieapparaten waarborgt.

Nikon Corporation kondigde 5 januari j.l. met trots de Nikon D500 aan, een toonaangevende DX-formaat digitale SLR-camera die de superieure prestaties van een FX-formaat digitale SLR-camera combineert met een handzame camerabody en verbeterde gebruiksmogelijkheden.

 
De Nikon D500 is ontworpen als antwoord op de veranderende voorkeuren van consumenten en de steeds geavanceerdere fotobehoeften van amateurfotografen. De camera speelt ook in op de toenemende behoefte aan altijd beschikbare verbindingen tussen camera's en andere persoonlijke apparaten.

Daarom is de Nikon D500 uitgerust met een van de meest geavanceerde AF-systemen voor camera's voor amateurfotografen. Ook biedt de camera als eerste van de Nikon DX-formaat camera's de mogelijkheid om video in 4K UHD op te nemen en is de camera bovendien de eerste Nikon-camera met altijd beschikbare verbindingen, zodat foto's direct via SnapBridge kunnen worden gedeeld.

“We leven in een nieuwe tijd waarin we voortdurend via beelden contact met elkaar leggen. Daarom worden fotoliefhebbers steeds kritischer en stellen ze steeds hogere eisen aan hun camera. Wij lopen met onze innovatie hierop vooruit en hebben de kracht van een FX-formaat camera toegepast in de D500, zodat we tegemoet komen aan de voorkeur van consumenten en professionele fotografen voor superieure beeldtechnologie”, zegt Tadashi Nakayama, Corporate Vice President, Sector Manager van de Marketing Sector van de Imaging Business Unit van Nikon.

Geconcentreerde kracht
De D500 blinkt uit in het volgen van bewegingen omdat de camera is voorzien van hetzelfde 153-punts AF-systeem van de volgende generatie als de D5. Nauwkeurige scherpstelling op het onderwerp, zelfs tijdens snelle continu-opnamen met een snelheid van circa 10 bps, biedt de garantie dat motorsporten en reisavonturen perfect worden vastgelegd. Fotoliefhebbers die beelden vol actie of roerende momenten willen opnemen, kunnen deze nu exact vastleggen in 4K UHD-films dankzij de nieuwe EXPEED 5-beeldverwerkingsengine waarmee de D500 een hoge beeldkwaliteit kan produceren. De D500 ondersteunt ook een groot gevoeligheidsbereik van ISO 100 tot 51.200, dat uitbreidbaar is tot Hi 5 (equivalent met ISO 1.640.000), zodat in allerlei lichtomstandigheden zeer indrukwekkende resultaten worden verkregen. Door sterke prestaties en veelzijdigheid te combineren met een handige wendbaarheid, vormt de D500 een hulpmiddel waarmee fotografen hun creatieve visie tot uiting kunnen brengen in schitterende beelden en al hun creatieve mogelijkheden ten volle kunnen benutten.

Naadloze, altijd beschikbare verbinding met SnapBridge
De D500 is de eerste camera van Nikon die altijd beschikbare draadloze verbindingen met smartapparaten biedt via Bluetooth Low-Energy. Dankzij deze nieuwe innovatie van Nikon kunnen beelden wanneer ze worden vastgelegd continu, direct en in real-time van de camera naar het smartapparaat worden overgezet, waardoor fotografie deel gaat uitmaken van sociale contacten. Dit gebeurt automatisch zonder dat de beeldoverdracht op de camera hoeft te worden geactiveerd. Daarbij blijft het stroomverbruik bij beide apparaten laag, wat ideaal is voor gebruikers die onderweg zijn.

Belangrijkste functies van de D500
1. Krachtige 153-punts AF die in allerlei verschillende opnameomstandigheden perfect scherpstelt op het onderwerp.
De Multi-CAM 20K-autofocussensormodule van de D500 biedt een configuratie met een hoge dichtheid van 153 scherpstelpunten (99 kruissensoren) waarmee een zeer groot gedeelte van het beeldveld wordt gedekt. Dit betekent dat zelfs op snelbewegende onderwerpen nauwkeurig kan worden scherpgesteld. De AF-functie is omlaag aangepast tot -4 LW¹ bij het middelste scherpstelpunt en tot -3 LW¹ bij alle overige scherpstelpunten, zodat de AF zelfs bruikbaar is in situaties met zeer weinig licht of bij opnamen van onderwerpen met een laag contrast. Een nieuwe AF-engine en een nieuwe RGB-sensor met 180K pixels dragen ook bij aan het realiseren van uitzonderlijk goede AF-prestaties bij allerlei verschillende onderwerpen.
¹ ISO 100, 20°C.

2. Snelle continu-opnamen met een snelheid van circa 10 bps voor maximaal 200 opnamen (14-bits ongecomprimeerd RAW)
De D500 biedt snelle continu-opnamen met een snelheid van circa 10 bps¹ voor maximaal 200 opnamen in de JPEG-indeling en 200 opnamen in de 14-bits ongecomprimeerde RAW-indeling zonder dat de opnamesnelheid afneemt. Bij deze snelheid kunnen zelfs bewegende onderwerpen nauwkeurig binnen een grote beeldhoek worden gevolgd, waarbij wordt geprofiteerd van het stabiele zoekerbeeld van de camera en de grootste diagonale kijkhoek ooit² van circa 30,8°.
¹ Beeldsnelheden bij benadering bij een volledig opgeladen EN-EL15 oplaadbare Li-ionaccu, met gebruik van continue servo-AF, een sluitertijd van 1/250 sec. of korter en standaardwaarden voor de overige instellingen.
² Op 6 januari 2016, van D-SLR-camera's met een APS-C-beeldsensor. Op basis van onderzoek door Nikon.

3. De unieke voordelen van een compact DX-systeem: extra handzaamheid bij teleopnamen
Nikon's DX-formaat D500 biedt een beeldhoek die equivalent is met die van een objectief waarvan de brandpuntsafstand circa 1,5× zo groot is¹. Hierdoor kan bij teleopnamen een kleiner, lichter objectief met een kortere brandpuntsafstand worden gebruikt en kan worden geprofiteerd van prestaties die vergelijkbaar zijn met die van het FX-formaat topmodel, de D5. De handzaamheid van de camera wordt ook verbeterd door het kitobjectief, de AF-S DX NIKKOR 16-80mm f/2.8-4E ED VR, 's werelds lichtste² normale zoomobjectief met 5× zoom, waardoor de camera slechts circa 1340 gram³ weegt wanneer het objectief op de D500 is bevestigd.
¹ Kleinbeeldequivalent.
² Van normale zoomobjectieven met 5× zoom en een maximaal diafragma van f/2.8 in de groothoekstand die compatibel zijn met digitale SLR-camera's met verwisselbaar objectief en een APS-C-beeldsensor en die beschikbaar zijn vanaf 2 juli 2015. Op basis van onderzoek door Nikon.
³ Inclusief accu, XQD/SD-geheugenkaart en objectief.

4. 4K UHD-video, geschikt voor professionele producties
De D500 kan maximaal 29 min. en 59 sec.¹ aan video in 4K UHD (3840 × 2160)/30p/25p/24p en 1080/60p opnemen, waarbij gelijktijdige uitvoer via HDMI beschikbaar is. Het is ook mogelijk om in de camera time-lapse-films in 4K UHD te genereren. In de Full HD- of HD-filmstand vermindert de functie voor elektronische vibratiereductie² van de D500 de effecten van cameratrilling in horizontale, verticale en geroteerde richting tijdens filmopnamen uit de hand. Actieve D-Lighting zorgt voor behoud van details in hoge lichten en schaduwen en produceert filmopnamen met een natuurlijke helderheid.
¹ Opgenomen in aparte bestanden.
² Beeldveld is iets kleiner in DX-filmformaat.

5. Nieuwe EXPEED 5-beeldverwerkingsengine realiseert een gevoeligheid tot ISO 51.200, uitbreidbaar tot Hi 5 (equivalent met ISO 1.640.000)
De nieuwe EXPEED 5-beeldverwerkingsengine van de D500 is dezelfde als die van de D5 en biedt standaard een ISO-gevoeligheid van 100 tot 51.200 die naar beneden aanpasbaar is tot Lo 1 (equivalent met ISO 50) en naar boven tot Hi 5 (equivalent met ISO 1.640.000). De engine kan beelden met een uitzonderlijk hoge resolutie vastleggen en kan zelfs bij een hoge ISO-instelling ruis verminderen. De nieuwe RGB-sensor met 180K pixels (circa 180.000 pixels) verbetert de prestaties van het geavanceerde systeem voor onderwerpherkenning van de camera nog verder en de flikkerreductie bij foto's vermindert variaties in de belichting, zelfs wanneer er sprake is van een flikkerende lichtbron.

6. De kantelmonitor van 8 cm/3,2 inch met een hoge resolutie en touchscreen zorgt ervoor dat zowel professionele fotografen als gevorderde amateurfotografen comfortabeler opnamen kunnen maken
Via het touchscreen van de D500 kunnen allerlei functies worden bediend, zoals direct tussen beelden wisselen via de schuifbalk voor beelden, tekstinvoer (net als bij de D5) en de aanraak-AF en aanraaksluiter (bij fotograferen). De kantelmonitor heeft een scharnierstructuur met drie assen en ondersteunt livebeeld onder flexibele hoeken, waarbij de gebruiker niet wordt gehinderd, maar vanuit een comfortabele positie opnamen kan maken. Tot slot kan de gebruiker via de grote monitor van 8 cm/3,2 inch met zijn aanzienlijk verbeterde resolutie van 2.359.000 beeldpunten de scherpstelling van de D500 verrassend nauwkeurig en gedetailleerd selecteren en controleren.

7. SnapBridge verbindt de D500 met smartapparaten via Bluetooth Low-Energy
De D500 is de eerste Nikon-camera die dankzij communicatie op korte afstand via Bluetooth Low Energy kan profiteren van een altijd beschikbare verbinding met smartapparaten¹. Door diverse verschillende services in te schakelen kan de gebruiker beelden die met de D500 zijn opgenomen automatisch overzetten naar zijn of haar smartapparaat en beelden automatisch uploaden naar NIKON IMAGE SPACE. Fotografen kunnen met behulp van hun smartapparaat ook bladeren door beelden die onderweg in de camera zijn opgeslagen om snel een overzicht van hun gecreëerde werk te krijgen. SnapBridge voegt als geheugensteun automatisch locatiegegevens en de datum en tijd aan beelden toe, waardoor beelden die met de D500 zijn opgenomen, extra waardevol worden en veel meer gemak bieden.
¹ Smartphones en tablets met iOS of Android™.

8. WT-7/A/B/C draadloze zender (optioneel) maakt razendsnelle communicatie via een bedraad/draadloos LAN mogelijk
De WT-7/A/B/C draadloze zender van Nikon is bedoeld voor professionele fotografen die beelden sneller moeten overzetten dan via de ingebouwde functie voor draadloos LAN mogelijk is. Wanneer de zender met de D500 is verbonden, kunnen foto- en filmbestanden zowel via een bedraad LAN als via een draadloos LAN worden overgezet naar computers¹ of een FTP-server. De D500 met de WT-7/A/B/C kan worden gebruikt als access point voor een draadloos LAN dat een gemakkelijke verbinding met computers en smartapparaten mogelijk maakt.
¹ Wireless Transmitter Utility vereist (kan worden gedownload van de Nikon-website).

vrijdag 22 januari 2016

Nikon D500 4K filmfunctie

Onderstaande video toont de 4K filmfunctie van de nieuwe Nikon D500.


Tijdens de aankondiging op CES 2016 werd de Nikon D500 4K filmfunctie getoond in een Youtube-video. De video werd na de presentatie offline gehaald, maar is nu weer te bekijken.

Nikon brengt met de D5 en D500 haar eerste dslr's met 4K-filmfunctie uit. Om de Nikon D500 4K beelden te demonstreren, maakte fotograaf en filmmaker Keith Ladzinski een korte film met de nieuwe camera.

Nikon D500 4K
De Nikon D500 kan in 4K filmen met 30 fps. In het filmpje zien we een aantal bergbeklimmers grote hoogten en steile wanden trotseren. De spectaculaire beelden, deels gemaakt met een drone, geven een aardige indruk van het dynamisch bereik van de camera.


LensCoat LensHide camouflage

De LensCoat LensHide camouflagetent maakt u onzichtbaar in de natuur

LensCoat heeft de LensHide geïntroduceerd; een camouflagetent die je makkelijk mee kunt nemen en de gehele camera, inclusief jezelf, afdekt.

LensCoat LensHide camouflagetent

Een wild dier fotograferen in het bos kan lastig zijn; zodra het beest ook maar enige vorm van menselijke activiteit ziet, is het weg. Daarom is er de LensHide; met deze camouflagetent, die in meerdere patronen en kleuren beschikbaar is, kun je ongemerkt in de natuur wachten op dat ene perfecte moment.

LensHide voor de wildlife fotograaf
Het heeft iets grappigs, maar kan goed werken in de natuur. Daarnaast is de LensHide ook heel gemakkelijk mee te nemen; deze kan worden opgerold in een kleine bijbehorende draagtas, zodat je hem overal bij je hebt. De LensHide is verkrijgbaar voor 120 dollar.



Meer info: www.lenscoat.com
De prijs? Bij Cameranu.nl kost de camouflagetent € 149,95.

maandag 18 januari 2016

De Kleine zwaan op het Bleven

De Kleine zwaan kwam net aanvliegen toen ik rond het winterse Bleven liep.

Gisteren was het water nog helemaal open, vandaag was het zo goed als dichtgevroren. De vogels zitten nu meer op het water dan er in. Koude voeten zullen ze niet krijgen, al staan ze met hun voeten op het ijs.

De Kleine zwaan op het ijs

Het Beleven is dichtgevroren

De prehistorische jager

De meeste ganzen blijven op het drogen

De Kleine zwanen strijken neer

Het is prachtig om te zien hoe de gele deel op de snavel tekent

Een jonge Knobbelzwaan die nog niet op kleur is, en de parmantige Kleine zwaan

 In Nederland is het de kleinste onder de zwanen

zondag 17 januari 2016

Beleven in een sneeuwlandschap

Gisteren, wat later op de avond begon het te sneeuwen. Dus was ik vanmorgen al vroeg op het Beleven in Reusel om het ontwaken van het Beleven in het sneeuwlandschap vast te leggen. Vannacht is het landschap op Het Beleven bedekt met een dun wit sneeuwtapijt. Vanmorgen was het ook op het water wit, maar dan wel van de Kleine zwaan. De Kleine zwanen waren met ruim twintig exemplaren talrijk vertegenwoordigd

De Koeien grazen nu ijs gras

De witte zwanen zijn Kleine zwanen. De Kleine zwanen zijn kleiner als de Wilde zwaan en hebben in verhouding een grotere kop en het geel op de snavel blijft niet schijn naar voren tot aan de snavelrand doorlopen, maar trekt zich weer terug naar de mondhoek.

De kleine zwaan (Cygnus bewickii) is de kleinste van de drie soorten zwanen die regelmatig in Nederland en België voorkomen. De soort is nauw verwant aan de fluitzwaan, uit Noord-Amerika, en wordt ook wel als een ondersoort van deze soort beschouwd: Cygnus columbianus bewickii. Kleine zwanen broeden 's zomers op de Russische toendra. In de winter komen ze met duizenden naar onder andere Nederland om daar te overwinteren.


De Kleine zwaan

Kleine zwanen verschillen van de knobbelzwaan onder andere door hun grootte. De kleine zwaan wordt zo'n 127 centimeter, en de knobbelzwaan wel 150 centimeter (snavelpunt tot staart). Kleine zwanen hebben bovendien geen knobbel bovenop de snavel, en de vlek op de snavel is geel, in tegenstelling tot de oranje kleur die een groot deel van de snavel van de knobbelzwaan heeft. Van de wilde zwaan, die even groot is als de knobbelzwaan, verschilt de kleine zwaan behalve door het formaat ook doordat de gele vlek op de snavel van de wilde zwaan groter is, en naar voren in een punt uitloopt; de gele vlek van de kleine zwaan is kleiner, aan de voorkant afgerond, en loopt niet zo ver naar voren door.

Kleine zwanen foerageren soms met honderden tegelijk op graslanden. 's Avonds is hun roep te horen als ze van de voedselplek naar een veilige slaapplek vliegen. Zo'n plaats is vaak een meer of afgesloten natuurgebied dat 's nachts voldoende veiligheid biedt. Kleine zwanen zijn vanaf oktober tot maart te zien in Nederland.

Het Beleven ontwaakt met sneeuwlandschap

Het wordt langzaam licht en de zon kleurt nog brons

Wit geen kleur? Het tegendeel is waar. Wit is een verzadiging van alle kleuren.

De Canadese ganzen scheren (rechts) over het water

De witte zwanen (links) zijn de 'Kleine zwanen' en rechts de Wilde eenden

De zwanen, hier (links) nog 's morgens vroeg, en de nog grijzige Kleine zwanen zijn jongen die nog niet geheel op kleur zijn

De koude nacht en ochtend levert geen problemen voor de zwanen. Ze komen immers uit koude streken zoals Scandinavië en Siberië.

De Grauwe gans tussen de Kleine zwaan

Nog niet eerder zaten er zoveel Wilde en Kleine zwanen

zaterdag 16 januari 2016

Beleven en Zwartven

Een fietstochtje met de mountainbike langs het Beleven en t' Zwartven. De Coolpix op zak en je schiet altijd wel wat.

De spotplaats van het Beleven, aan het Beleven (de straat).

Na de regenbuien van de afgelopen weken staat het Beleven er goed gevuld bij. Dat is erg gunstig voor de vogels die uit het hoge noorden en uit Siberië naar hier gekomen zijn. Het bijkomende nadeel is dat de meeste vogels zo ver weg zitten, ver weg, midden op het water.

Dennebomen op natuurgebied t' Zwartven

Daarna ben ik naar t' Zwartven gereden. Daar stonden de dennenbomen mooi in het licht. Ook het Ruig Haarmos stond in volle bloei, ja, nu het winter is. Daarna werd het tijd om naar huis te rijden. de wind trok aan en het begon te ligt regenen, met een beetje hagel er bij.

Maar sneeuwen, ho maar......

Het Belevensloopje (links) en de sloot langs het Beleven vol water

Canadese ganzen in de vlucht (links) en het Beleven waar het water erg hoog staat

Ruig Haarmos (polytrichom piliferum) op natuurgebied t' Zwartven

De Zwarte kraai (links) en Zonnestralen geeft een bronz lichtspel

maandag 11 januari 2016

Volgroeide jonge Knobbelzwaan II

Vandaag zat er op het Beleven in Reusel weer een volgroeide jonge Knobbelzwaan. Ik was met de fiets, maar natuurlijk had ik mijn Nikon Coolpix S9900 compact camera bij.

De zwaan zat op ongeveer 30 meter afstand. Om de grote vogel toch beeldvullend in beeld te krijgen heb ik de foto's met maximaal tele genomen, wat overeen komt met een brandpuntafstand van 750mm t.v.m. een Full frame camera (36 mm fotofilm).

De volgroeide jonge Knobbelzwaan (Gefotografeerd met een Nikon Coolpix S9900 compact camera)

Omstandigheden: Zwaar bewolkt, tussen de regenbuien door. Genomen op een monopod fotostatief (die ik in het fietsframe heb geklemd).