dinsdag 26 oktober 2021

Mijn visuele natuurverhalen

Mijn naam is Jozef van der Heijden. Ik woon in de Brabantse Hulsel.
Ik fotografeer al sinds de 70er jaren. Ik begon met een kleinbeeld fotocamera en een Super 8 filmcamera met geluidsregistratie. Op de boerderij filmde ik Groenlingen en Kneuen die de jongen op hun nest verzorgde. Mijn interesse gaat naar de natuur in het algemeen. Van vogels tot paddenstoelen, mossen, korstmossen en  landschappen. Maar vogels fascineren mij wel het meest. Daarnaast ben lid van diverse natuurbescherming organisaties (zie de logo's hieronder).

Hoewel vogels mijn voorkeur genieten, ontdekte ik op 4 januari 2019 de Opkrullende strookzwam in de bossen van Hapert, officieel de 19e geregistreerde vondst in Nederland sinds 1855 en de eerste sinds 1985. Daarna vond ik nog twee plaatsen waar deze zeer zwam voor kwam. Op 16 oktober 2019 vond ik op Landgoed Wellenseind de eveneens zeer-zeldzame Kroontjesknotszwam. Verspreidingsatlas.nl meldt sinds 1990 slechts 105 vindplaatsen in Nederland.

Volg mij op: Facebook Twitter YouTube en met www.jozefvanderheijden-foto.nl. Mijn onderwerpen: Alles wat de natuur gedurende de vier jaargetijden biedt.

Oude voetgangersbrug Groote Beerze gelicht

Vanmorgen is de stalen voetgangersoversteek van de fundering gelicht en voor transport klaargelegd om om te bouwen tot twee kortere voetgangersbruggen. Omdat de nieuwe beekloop veel smaller is is de oude brug lang genoeg om doormidden te zagen en aan te passen voor de nieuwe oversteken die is de wandelroutes worden opgenomen. Tussen de brugleuningen worden roosters geplaatst zodat deze ook de kinderen veiligheid verhoogt.


Van de stalen voetgangersbrug over de Groote Beerze worden twee nieuwe bruggen gemaakt.

Zoals omschreven in de maatregelen van het herinrichtingproject wordt ook voorzien in het behoud en versterken van recreatieve verbindingen rondom de Groote Beerze. Om mogelijk te maken dat recreanten de beek kunnen oversteken, waren er twee oversteken gepland. Dat is in een later stadium bijgesteld tot drie bruggen. Deze nieuwe oversteken vervangen bij de Schipstaarten / Biezengoren ook de oversteekmogelijkheid over de stuw die inmiddels al verwijderd is. De nieuwe oversteken zijn zo gesitueerd dat ze passen bij de gewenste zonering uit de herijkte visie en geen belemmering vormen voor de aanwezige natuurwaarden in het gebied.

De bestaande voetgangersbrug t.h.v. de BZ40 wordt aangepast aan de nieuwe meander van de Groote Beerze. Omdat de huidige brug lang genoeg is om doormidden de zagen en met de nodige aanpassingen er twee bruggen te maken, is besloten om beide bruggen te gebruiken om zo een extra oversteek te maken. Die derde oversteek was oorspronkelijk niet voorzien, maar komr nu in de buurt van de plaats waar de huidige brug lag. Die derde voetgangersbrug sluit mooi aan op het knuppelpad die langs de huidige BZ40 wordt aangelegd. Het knuppelpad maakt een verbinding tussen de Westelbeersedijk en de Groote Beerze, waar het vlonderpad over een verlaagd vernat deel de wandelroute niet onderbreekt. Daarnaast maakt de aanleg van een vlonderpad het herstel van een stroomgeul mogelijk. Het vlonderpad krijgt een breedte van 1 meter en heeft een lengte van 75 meter.

De zuidelijke oversteek bestaat uit een brug die ook te gebruiken is voor minderinvaliden, daarnaast wordt bij deze oversteek ook een voorde aangebracht ter gebruik voor de paardensport.


zondag 24 oktober 2021

De Gekraagde Aardster in de Hulselse Staat

Vanmorgen zag ik maar liefst 16 Gekraagde Aardsterren in de Hulselse Staat. Nadat ik veel tijd heb gestoken aan het filmen van de Herinrichting van het Beekdal van de Groote Beerze, koos ik er voor om in de Hulselse Staat te gaan wandelen en te kijken of er mooie paddenstoelen staat. De Gekraagde Aardster was de meest bijzondere.


De Gekraagde Aardster is herkenbaar aan de komvormig kraag aan de basis van het bolletje.

De Gekraagde Aardster is in ons land de algemeenste aardster. Deze forse aardster is goed herkenbaar aan de komvormig kraag aan de basis van het bolletje. Deze kraag, die soms ontbreekt, ontstaat doordat een deel van de buitenwand losscheurt wanneer de slippen van de slippenkrans zich omkrullen. De Gekraagde Aardster komt algemeen en talrijk in het kustgebied voor, en kan daarnaast ook elders op zand- en leembodems gevonden worden. Zowel in jong als oud bos.

Het vruchtlichaam heeft een doorsnede van 6-10 cm (geopend). De buitenlaag (exoperidium) heeft vier tot acht slippen, die vlezig en vaak gebarsten zijn, geelachtig tot lichtbruin. Er is een extra kraag rond de centrale bol. De binnenlaag (endoperidium) heeft geen steel. Zij is bolvormig met een doorsnede van ongeveer 3 cm en is lichtbruin van kleur.


zaterdag 23 oktober 2021

Eenjarige reegeit eindigt als verkeersslachtoffer

Vanmorgen zag ik een aangereden ree in de berm liggen. het was een 1 jarige reegeit, een zogenaamde smalree. Bloed enigszins uit rechter oor, gebroken linker achterpoot en sporen van hard impact op de flank. Ik heb de dienstdoende BOA buitengebied gebeld. De dode ree wordt in de natuur gedumpt voor aaseters.


Een smalree is te herkennen aan een strakke rechte buiklijn als onderdeel van een rechthoekige romp, een smalle lange kop met hoog voorhoofd en staat hoog op de poten en de kop wordt hoog gedrag. Een jonge geit (2 tot 4 jaar) heeft een bredere kop en dikkere nek dan smalree, een forse achterkant, zwaartepunt lichaam midden of net achter midden romp, een meer vierkantige romp dan een smalree.

Dat reeën vaak het slachtoffer worden van een aanrijding heeft vooral te maken met de vele trekbewegingen die deze dieren maken, met name in het voorjaar. In totaal vonden er afgelopen jaar in onze provincie meer dan 1600 dodelijke incidenten met wild plaats. De provincies Noord-Brabant, Gelderland, Overijssel en Drenthe huisvesten driekwart van alle reeën in Nederland. De totale stand wordt in Nederland wordt geschat op 60.000 – 100.000 stuks. Naar schatting zijn jaarlijks in Nederland meer dan 10.000 aanrijdingen met reeёn, volgens Wildaanrijding.nl.


Op provinciale wegen in een bosrijke omgeving gebeuren volgens de ANWB de meeste ongelukken met wilde dieren. 's Avonds is het risico op een botsing met wild groter. "De dieren overleven het vaak niet, of door impulsief uitwijken eindigt de automobilist al snel tegen boom of tegenligger", zo waarschuwt de ANWB.

Uit cijfers van het Data Analytics Centre (DAC) van het Verbond van Verzekeraars die vandaag bekend zijn gemaakt, blijkt dat de schadelast voor verzekeraars bij een aanrijding met een (wild) dier flink toegenomen is. In 2017 kostte een gemiddelde claim verzekeraars nog 1.632 euro, in 2020 is dit gestegen naar 1.921 euro. Ook het aantal aanrijdingen met dieren is in de afgelopen jaren fors gestegen. Van 5.750 in 2014 tot 8.603 vorig jaar.

Volgens het Verbond heeft de stijging van het bedrag per claim te verklaren door het steeds complexer worden van schadeherstel en het duurder worden van onderdelen voor auto’s. De stijging in het aantal aanrijdingen over de afgelopen jaren heeft te maken met het feit dat Nederland steeds meer weggebruikers kent, dit betekent meer aanrijdingen. Daarnaast is het steeds drukker in het verkeer en ook het smartphonegebruik in het verkeer draagt bij aan ongelukken. Het Verbond blijft daarom bij de politiek benadrukken dat afleiding in het verkeer moet worden aangepakt.

De meeste aanrijdingen vonden in 2020, ondanks verschillende lockdowns, traditiegetrouw plaats in de maanden april (966) en mei (1.023). Het Verbond vermoedt dat door coronagerelateerde drukte in de natuur (wandelaars), wilde dieren vaker hun vaste gebied verlaten en daarbij het slachtoffer worden van een ongeval.

Wat te doen bij een aanrijding met wild:
  • Bel direct de politie 0900 8844.
  • Bel ook de politie als het dier niet blijft liggen.
  • Probeer zo goed mogelijk de locatie door te geven.
  • Wacht de komst van de politie of faunabeheerder (rustig) af.
Wat moet u beslist niet doen:
  • Rijd niet door, dat is strafbaar.
  • Ga nooit achter het dier aan, laat dit over aan de deskundige faunabeheerder.
  • Bel niet met de dierenambulance maar met de politie. In het wild levende dieren, zoals edelherten, wilde zwijnen en reeën, hebben weinig tot geen kans na revalidatie te overleven. Soms ontfermt de dierenambulance zich over klein wild wat is aangereden en nog levend wordt aangetroffen.
  • Neem aangereden wild nooit mee. Geef het ook niet aan derden. Het zijn beschermde dieren en de Wet natuurbescherming staat dit niet toe. Het is dus strafbaar. Alleen de opgeroepen faunabeheerder via politie en of SWN is bevoegd aangereden dieren te vervoeren.

vrijdag 22 oktober 2021

Mooie Groote Beerze, ondanks 't rechte stukje

De meandering van de Groote Beerze zorgt voor een nieuwe landschap. Zonder meer veel mooier dan de brede bak met water zoals die sinds de ruilverkaveling uit de begin jaren 70 van de 21e eeuw ontstond. Toch is er een stukje dat rechte loopt en zeker even mooi is. Dit stukje is tevens een oud stukje van de oorspronkelijke beekloop van voor de ruilverkaveling. De aangetakte lus is uitgebaggerd. deze lus lag al die jaren in het bos, zonder dat dit deel gedempt is geweest.


Een van de oude lussen uit de oude Groote Beerze zijn weer aangetakt. De foto toont een van de weinige rechte stukjes in de nieuwe meander.

De hoge waterstand is deels het gevolg van de vele regen die de laatste week is gevallen. Omdat de doorvoer van het water nog belemmert wordt door de buizen die onder de gronddammen in de beek liggen, zorgt voor een belemmerende waterafvoer. Die dammen liggen er nog in om met de machines naar de plaatsen te kunnen komen waar nog gewerkt wordt. Die werken bestaan uit het dempen van de oude beekloop en het afwerken van de oevers. Zodra dat allemaal klaar is worden die gronddammen en de buizen verwijderd, waarna het water onbelemmerd door de beek zal gaan stromen.


Het hoge water laat zien wat de beek aan water afvoert bij langdurige regen. Als het nog meer regent zal de beek buiten z'n oevers treden.

Het buiten de oevers treden is een van de doelen bij hevige regen, zodat het water zo lang mogelijk in het gebied blijft. Zo kan het in de grond zakken en de grondwaterstand herstellen. Zo ontstaat er weer een moerasbos, waar de natuurwaarde sterk verbetert.

Grote bonte specht hakt nestholte verder uit

Vanmorgen zag ik dat een van mijn nestkasten door een Grote bonte specht verder was uitgehakt. Soms vernielen Grote bonte spechten nestholtes van ander spechten die te dicht bij hun nest een holte in een boom hebben uitgehakt. Twee jaar geleden zag is zoiets bij een kleine bonte specht. Een overdreven territorium verdedigingsdrang is dan vaak de reden. Maar nu niet, gezien de tijd van het jaar.


Het vlieggat van deze nestkast is door een Grote bonte specht verder uitgehakt.

De grote bonte specht hakt soms nestkastjes aan spaanders. Ze eet immers regelmatig eieren of vogeljongen en probeert zich hakkend een toegang tot de voedselbron te verschaffen. Sommige exemplaren specialiseren zich in het roven van huiszwaluwnesten: ze timmeren het moddernest stuk en komen zo bij de eieren of jongen. Echter, deze kast is nog nooit bewoond, en het hakwerk is nog vers, gezien de kleur van het hout dat nog niet verweerd is. er ligt wel een pluimpje in, maar verder is de kast schoon. Er ligt zelf geen ontlasting in, dus als slaapplaats heeft de kast ook niet gediend. De pluimpjes kunnen bovendien van de specht zijn.


maandag 18 oktober 2021

Project Herinrichting Beekdal Groote Beerze

Op 6 september werd begonnen met de uitvoering van het project 'Herinrichting beekdal Groote Beerze'. Tussen de Biezengoren aan de Casterse kant, en de Schipstaarten aan de Neterselse kant werd begonnen met het uitgraven van de nieuwe meanders. Jaren van voorbereiding gingen er aan vooraf. Er werden info en inspraak sessies belegd, eerst in cafés, later online. Door de Corona pandemie was het niet meer mogelijk om live sessies te organiseren. Het project, project 1 genoemd, loopt van af de eerste stuw in de Groote Beerze, vanaf de Hoeve en loopt iets voorbij natuurgebied de Grijze Steen.


Project Herinrichting Beekdal Groote Beerze

De ligging van het nieuwe traject loopt over de oude dorpsgrens tussen Casteren en Netersel. De beek vormde voor de ruilverkaveling, einde jaren 60, begin jaren 70 de natuurlijke dorpsgrens. Tijdens de ruilverkaveling is de beek verbreed, verdiept en recht gemaakt. Het doel van de kanalisatie was er op gericht om het water zo snel mogelijk af te voeren en zo de akkers beter bewerkbaar te maken. Destijds konden de boeren in het voorjaar de akkers niet op omdat ze er te nat bij lagen. Toen kende men nog geen extreme regenval en lange periode van droogte. Het klimaat in ons land en zeker op de zandgronden was veel gematigder. De winters waren kouder, er lag geruime tijd sneeuw, en waren de winters en het voorjaar nat. De zomers waren wel droger, maar niet extreem.

De laatste jaren kennen we door de klimaatsverandering, veroorzaakt door menselijk handelen, vaak periodes met soms langdurige en extreme regen, zelfs in de zomermaanden. De laatste jaren is het in de zomer veel warmer, en valt er lange tijd geen regen. De landbouw mag dan, om verdere verdroging in de natuur tegen te gaan, geen oppervlaktewater onttrekken om de akkers en weilanden te beregenen. Ook de industrie verbruikt tegenwoordig veel grondwater voor productieprocessen en koeling. Daarom is het hard nodig om geen druppel regenwater onbenut naar de Noordzee te laten stromen.

Het project 'Herinrichting beekdal Groote Beerze' is er op gericht om de verdroging tegen te gaan en bij extreme regen het water te kunnen bergen. Door het bergen van regenwater wordt voorkomen dat er extreme wateroverlast ontstaat. Het water wordt dan zo lang mogelijk vastgehouden in de daarvoor ontworpen lage delen. Het water krijgt dan de gelegenheid om de grond in te zakken, wat bijdraagt tot een hogere grondwaterstand. Door de verondieping van de beek en de sloten wordt de drenagewerking verminderd. Omdat de meandering de beek ongeveer twee maal zo lang maakt, blijft het water ook langer in het gebied. Door de versmalling van de beek neemt de stroomsnelheid ook weer toe, wat de waterkwaliteit verbeterd.

De meandering zorgt er ook voor dat het water in de bochten erosie veroorzaakt, waar zich dan sedimenten afzetten. Bij een hoger stroomsnelheid krijgen zwevende deeltje in het water minder tijd om te kunnen bezinken, en wordt er meer materiaal in suspensie (vaste stof in een vloeistof) meegesleurd. Omdat in de binnenbochten de stroomsnelheid afneemt kan het sediment zich op de zanderige buit de waterlijn af zetten. Daarbij ontwikkelt zich een habitat voor beekplantjes en dierlijk beekleven.

Woensdag 22 september 2021 werd begonnen met het dempen van een deel van de oude beekloop van de Groote Beerze. De grond die daarvoor gebruikt wordt komt van de Neterselse Heide, wat deel uit maakt van het project Natte Natuurparel De Utrecht. De toplaag wordt verwijderd vanwege de nutriënten. Op de arme ondergrond ontwikkeld zich natuur. Bij veel regen zullen de afgegraven percelen wel eens water op maaiveld staan.

De aangevoerde grond wordt met de bulldozer de oude beek in geschoven. In de huidige beekloop groeit het vrij zeldzame 'Drijvende Waterweegbree'. Op diverse plaatsen wordt het Drijvende Waterweegbree met een graafmachine naar de nieuwe meander getransplanteerd. Dat wordt op meerdere plaatsen langs het traject zo gedaan.

Hiermee is de herinrichting nog niet klaar. Ook dat blijf ik volgen en zal daar de komende tijd video's van publiceren.

donderdag 14 oktober 2021

Herschapen landschap beekdal Groote Beerze

Het landschap in Beekdal Groote Beerze heeft door de nieuwe meandering een gedaanteverandering ondergaan. Als je het gebied niet goed kent zijn de locaties waar oude foto's gemaakt zijn niet meer terug in het landschap te plaatsen. Andersom, nieuwe foto's langs oude foto's leggen en daarbij de zekerheid hebben dat ze op de zelfde plaatsen gemaakt zijn wordt ook een opgave.


Landschapsverandering door nieuwe meander in de Groote Beerze

Vanaf 8 september van dit jaar is het landschap in Beekdal de Groote Beerze compleet veranderd. Geen meter is het zelfde. De brede beek is nu een smalle en meanderende beek aan het worden. Aan het worden, omdat er nog een deel gedaan moet worden. En dan zijn we er nog niet. Als de nieuwe meander in z'n geheel uitgegraven is moet er nog veel gedaan worden. Zo komen er op drie plaatsen voetgangersbruggen. Een van die bruggen wordt een bredere brug, geschikt voor wandelaars, rolstoel en fietsers. Dan kan men met de fiets vanaf de Schipstaarten over de brug naar de overkant, naar de Biezengoren aan de Casterse kant. Naast die brug komt een voorde. Dat is een plaats die geschikt is om met een paart - bereden of aangespannen- naar de overkant te komen. Deze route wordt opgenomen in de ruiterroute in de Kempen.

Vanaf de brug met naastgelegen voorde wordt een wandelpad aangelegd die langs de Groote Beerze naar de volgende brug leidt. Daar kan men weer naar de overkant, waar de wandelroute weer terug leidt naar het vertrekpunt, de eerste brug. Ook wordt deze route gekoppeld aan de wandelroutes in de omgeving, zoals die van de Neterselse Heide of die van de Grijze Steen. Vanaf de tweede brug tot aan de derde brug is het niet mogelijk om aan de Groote Beerze te wandelen. Dat deel wordt een afgesloten natuurgebied. Wandelen kan vanaf daar over de opengestelde paden die verder van de beek lopen. Met een omweg kun je weer bij de derde brug komen, waar je dan aan de overkant, weer over normale opengestelde paden een kleine omweg maakt naar de eerder genoemde bruggen, of waar je de route ook wilt vervolgen.


Wordt vervolgd. Stay tuned, blijf kijken.
Meer ook op mijn YouTube kanaal www.youtube.com/jozefvanderheijden

woensdag 13 oktober 2021

Groote Beerze aangetakt op oude meander

Vanmorgen was ik bij de Groote Beerze waar de Herinrichting gestaag vordert. Ze zijn aan het punt aangekomen waar vroeger, voor de kanalisering uit begin zeventiger jaren van de vorige eeuw, de oorspronkelijke meander-lus lag, die meander is nooit gedempt. Alles wat nu gedaan moet worden is de bagger uit de oude meander scheppen. in de jaren dat deze lus afgesloten was is er boomblad en andere materie in gevallen. Na al die jaren is dat tot bagger vergaan. Die bagger werd op de kant uitgesmeerd.


De oude meander loopt door, wat nu natuurgebied Grijze Steen is. Dit deel van de Grijze Steen bestaat voornamelijk uit rabatten met populieren. De watergangen in de rabatten dijn afgedamd om zo het water in het gebied te houden. Het hele gebied zal door de herinrichting vernatten. Dat zal er tevens voor zorgen dat er veel andere bomen en planten zullen gaan groeien, voor zover ze in dit plan al niet worden aangepland.

De natuur zal zich aan gaan passen en meer naar het moerasachtige gaan nijgen. Ook hier wordt de oude beekloop gedempt. En ok hier zijn velen vrachten zand nodig. Bij het storten en het opschuiven van het zand wordt het slip dat op de bodem van de beek ligt opgestuwd. De hoeveelheid slip in dit deel is vele malen groter als in het deel waar de aannemer met de demping begon. Hoe verder stroomafwaarts, hoe meer zwevend materiaal de tijd krijgt om naar de bodem te zakken. Die zwevende delen bestaat uit materiaal dat via de slotjes vanuit de akkers in de beek stroomt, maar ook het restmateriaal dat na zuivering uit de rioolwaterzuivering in de beek geloosd wordt.