zondag 18 februari 2024

Mijn visuele natuurverhalen

Mijn naam is Jozef van der Heijden. Ik woon in de Brabantse Hulsel. Ik fotografeer al sinds de 70er jaren. Ik begon met een kleinbeeld fotocamera en een Super 8 filmcamera met geluidsregistratie. Op de boerderij filmde ik Groenlingen en Kneuen die de jongen op hun nest verzorgde. Mijn interesse gaat naar de natuur in het algemeen. Van vogels tot paddenstoelen, mossen, korstmossen en  landschappen. Maar vogels fascineren mij wel het meest. Daarnaast ben lid van diverse natuurbescherming organisaties.
(zie de logo's hieronder)

Hoewel vogels mijn voorkeur genieten, ontdekte ik op 4 januari 2019 de Opkrullende strookzwam in de bossen van Hapert, officieel de 19e geregistreerde vondst in Nederland sinds 1855 en de eerste sinds 1985. Daarna vond ik nog twee plaatsen waar deze zeer zwam voor kwam. Op 16 oktober 2019 vond ik op Landgoed Wellenseind de eveneens zeer-zeldzame Kroontjesknotszwam. Verspreidingsatlas.nl meldt sinds 1990 slechts 105 vindplaatsen in Nederland.

Volg mij op: Facebook Twitter YouTube en met jozefvanderheijden-foto.nl. Onderwerpen: Alles wat de natuur gedurende de jaargetijden bieden.

De Futen zijn weer aan het baltsen

Het is nog relatief vroeg in het jaar, maar de eerste baltsende futen zijn al waargenomen. Daarbij bewegen twee futen zich synchroon tegenover elkaar op het water, terwijl ze allerlei verschillende bewegingen maken. De balts is het geritualiseerde gedrag dat dieren vertonen voorafgaand aan het paren. Iedere soort heeft zijn typische balts. Vaak spelen kleuren, geluiden en zang, geuren en speciale bewegingen een rol.


De Futen zijn weer aan het baltsen

Futen hebben een uitgebreid baltsgedrag. Ze voeren twee soorten dansen uit tijdens de balts. In de eerste dans gaan het mannetje en het wijfje zij aan zij over het wateroppervlak. Voor de tweede dans duiken zij onder water en komen ze terug boven met een bek vol plantenslierten. Vooral bij vogels is baltsgedrag vaak sterk ontwikkeld. De balts vergroot de bereidheid tot paring, tijdens de balts neemt de seksuele motivatie toe. Tegelijkertijd vermindert de balts de agressie tussen de partners.

Aantal eieren gemiddeld 3-4, varieert van 1-6. Meestal één broedsel, soms tweede als jongen eerste nest 6-7 weken oud zijn. Broedduur: 25-29 dagen.

donderdag 15 februari 2024

Water uit Schotelven stroomt over de zandweg

Het water dat uit de waterberging aan het Schotelven - even ten noorden van Netersel - loost het water over de zandweg het bos in. Omdat het pad niet meer berijdbaar was geworden zijn aan de kant van het bos greppeltjes gegraven. Wandelaars met laarzen kunnen de plassen met droge voeten passeren. Mountainbikers lukt dat ook nog, maar met de gewone fiets wordt dat wat lastiger.


Water uit Schotelven stroomt over de zandweg

De waterberging aan het Schotelven / Witvensberg is aangelegd om regenwater te bergen en die langzaam in de grond te laten wegzakken. Zo wordt het grondwaterpeil verhoogd, wat de verdroging helpt tegengaan. De waterberging vangt water bij hevige regen op en vermindert de kans op ondergelopen akker. Door het water op een groot oppervlak op te slaan krijgt het de kans om het grondwaterpeil te verhogen. Als het water lang blijft staan, ontwikkelen zich nieuwe natuur waterplassen.

Het oorspronkelijke Schotelven van voor 1950 - waar de huidige weg naar is vernoemd - bestaat niet meer. Bij de landbouwontginning rond 1950 is het Schotelven verdwenen. Bij de herinrichting van het Dal van de Groote Beerze en Natte Natuurparel De Utrecht, waar de Neterselse Heide ook onder valt, is het Natura 2000 gebied uitgebreid. Een brede strook landbouwgrond werd aangekocht en omgevormd tot natuurgebied. Daar is de voedselrijke toplaag afgeschraapt, waar oude plantenzaden die in de diepere bodem zijn overgebleven nu ontkiemen en meer kans op overleven krijgen doordat de grond die nu voedselarm is. Als de vernatting van het gebied stand houdt, krijgt ook deze plas de kans om zich te ontwikkelen.

Nu is het Natura 2000 gebied, net als Neterselse Heide, waar het direct aan grenst. Omdat het daar een rust- en broedgebied betreft is niet toegankelijk voor publiek. Overigens mogen wandelaars en fietsers nergens buiten de opengestelde paden. Daar lijkt zich niet iedereen van bewust te zijn. Regelmatig lopen mensen met een niet aangelijnde hond naar het water en beseffen niet hoe gestrest de broedvogels daar op reageren.

Moerasbos door hoog water Groote Beerze

De overvloed aan water die door de Groote Beerze stroomt, zorgt er voor dat aangelegen laag gelegen bospercelen onder water zijn komen staan. Deze vloeibossen dienen als waterberging bij hoog water. Het water kan daar worden vastgehouden en kan zo langzaam de grond in zakken. Dit is een van de maatregelen die door het waterschap en provincie zijn genomen om de verdroging tegen te gaan en de overlast bij hoogwater te minimaliseren als het veel en langdurig regent. Zo zijn aanliggende bospercelen langs de Groote Beerze omgevormd tot moerasbossen.


Hoog water in de Groote Beerze zorgt voor ondergelopen bospercelen.

Het waterpeil in onze beken is deze winter gestegen tot een historische hoogte. Bij een aantal waterbergingen loopt het water over de de (zand)wegen. Op enkele plaatsen stroomt het aan de andere kant van de (zand)weg een sloot in of rechtstreeks in een laaggelegen bos. Op andere plaatsen zorgt dat voor overlast, maar daar worden indien nodig passende maatregelen genomen. In o.a. Lage Mierde, Goirle en Hilvarenbeek zijn een aantal wegen en fietspaden door de gemeente afgezet, omdat daar wateroverlast is. In Netersel stroomt het water uit de waterberging aan het Schotelven over de zandweg het naastgelegen bos in en stroomt een stuk verder via een sloot verder. De waterbergingsvlakte aan weerzijde van de zandweg die vanaf de Ruttestraat naar de Neterselse Heide leidt staat ook goed vol, maar die vlakte ligt laag genoeg om nog meer water te kunnen bergen.

Langs de Groote Beerze, tussen de Fons van der Heijdenstraat Netersel en De Biezengoren Casteren wordt veel water geborgen in de laaggelegen bossen. Daar staat met plaatsen meer dan een halve meter water. Ook de aanliggende laaggelegen graslanden dienen als waterberging. Zoals bij de grote rivieren waar ruimte voor de rivier is gemaakt, is dat ook bij veel beken in de Brabantse Kempen. Ook in andere regio's in ons land worden natuurherstel projecten opgestart of zijn al gaande. Ook daar wordt water geborgen om de verdroging tegen te gaan en om wateroverlast bij veel regen op te vangen.


De Groote Beerze is een beek in zuiden van provincie Noord-Brabant. Het stroomgebied stroomgebied wordt beheert door waterschap De Dommel. De Groote Beerze ontspringt in de Belgische gemeente Lommele. Vandaar stroomt ze als Aa of Goorloop in noordelijke richting, waar ze de Nederlandse grens overschrijdt in de gemeente Bergeijk. Bij Hapert voegt het Dalemstroompje zich bij de beek. Vanaf daar heet de beek Groote Beerze. Ten zuiden van Casteren komt het Wagenbroeks Loopje in de beek uit, die vervolgens omgeven wordt door het natuurgebied Dal van de Groote Beerze, en hierna stroomt de beek langs de Neterselse Heide en de Landschotse Heide in de gemeente Oirschot via de Aardbossen.

Ten noorden van Westelbeers begint een omleidingskanaal, terwijl de oorspronkelijke loop zich voor het eerst meanderend voortzet langs Middelbeers. Waar het beekje het Landgoed Baest binnenstroomt wordt het omleidingskanaal gekruist. De Groote Beerze stroomt langs het landhuis om een paar honderd meter ten noorden daarvan samen te komen met de Kleine Beerze, waarna de stroom zich als Beerze voortzet.

Bij de ruilverkavelingen tussen 1960 en 1970 werd een groot deel van het de beek gekanaliseerd. Vanaf 2005 is men met beekherstel begonnen ter hoogte van het Beers broek, waarbij een meanderende loop werd uitgegraven. Hier werd ook een overstromingsgebied aangelegd. In 2021 werd begonnen met het de van Herinrichting Beekdal Groote Beerze. Jaren van voorbereiding gingen er aan vooraf. Er werden info en inspraak sessies belegd, eerst in cafés, later online. Door de Corona pandemie was het niet meer mogelijk om live sessies te organiseren. Het project, project 1 genoemd, loopt van af de eerste stuw in de Groote Beerze, vanaf de Hoeve en loopt iets voorbij natuurgebied de Grijze Steen. Op 6 september werd begonnen met de uitvoering van het project 'Herinrichting beekdal Groote Beerze'. Tussen de Biezengoren aan de Casterse kant, en de Schipstaarten aan de Neterselse kant werd begonnen met het uitgraven van de nieuwe meanders.

zondag 11 februari 2024

De Zwarte zwaan op Golfbaan Midden Brabant

Als de golfers even geen balletje aan het slagen zijn op golfbaan Midden-Brabant, zijn de watervogels die de aandacht trekken. De golfbaan kent enkele waterpartijen. Daar zitten eenden, aalscholvers, reigers en een Zwarte zwaan.


De Zwarte zwaan op Golfbaan Midden Brabant

De man en vrouw van de zwarte zwaan zijn bijna identiek. Geheel zwart met wat witte slagpenuiteinden, zwartgrijze poten, rode snavel met voorop een witte dwarsstreep en rode ogen. De zwarte zwaan heeft van alle zwanen de langste hals: meer dan half zo lang als de totale lichaamslengte. Hij wordt 110 tot 140 centimeter lang en tot zes kilogram zwaar. Vrouwtje is iets kleiner met een kortere, dunnere hals, lichtere rode ogen, lichtere rood gekleurde snavel en minder sterk opgekrulde rugveren.

De zwarte zwanen vormen rond hun tweede levensjaar een koppel voor het leven. De kuikens worden door de ouders samen opgevoed. De zwarte zwaan is niet honkvast. Bij zwerftochten kan hij afstanden van honderden kilometers overbruggen en zorgt zo ook zelf voor zijn verspreiding. Kenmerkend is de klagende, trompetterende roep bij hun nachtelijke vluchten. Zijn voedsel bestaat uit grassen en waterplanten.

Deze soort komt van nature voor in Australië, Tasmanië en Nieuw-Zeeland. De zwarte zwaan is een populaire sierwatervogel die veel wordt gehouden en gekweekt. Ontsnapte of uitgezette exemplaren kan men ook in de Europese natuur tegenkomen, maar worden beschouwd als exoot. In Europa broeden ze het gehele jaar door.

dinsdag 6 februari 2024

Grote bonte specht kuikens gaat het nest verlaten

Dit is de tweede Grote bonte specht die ik dit jaar vond, de eerste die op uitvliegen staat. Ik was met de fiets onderweg, toen ik de jonge kuikens hoorde kwetteren. Gelukkig had ik mijn kleine videocamera bij en ook een middel-klein statief. Nooit zonder van huis gaan. Je weet maar nooit wat je onderweg tegen komt.


Grote bonte specht kuikens gaat het nest verlaten

Ik stelde mijn videocamera op tussen de struiken. Zelf ging ik een stukje verderop tussen de struiken zitten om niet op te vallen. ik kan de camera op afstand bedienen middels een App op mijn telefoon. Zodra ik de oudervogel aan zag komen, of ik dacht de camera aan te moeten zetten om niet te laats te zijn, starten ik de opname. Ook zit er een Pre-record functie op. Als je die activeert, worden de 3 seconden voor het inschakelen ook meegenomen. Die 3 seconden staan dan al paraat om niet het begin te missen.

Na elk nestbezoek van de specht verplaatste ik de camera om zo vanuit een ander hoek een volgende opname te maken, of zoomde ik verder in op het nest, om zo een close-up te maken en zo meer gedetailleerde opnames te maken. De opname's werden gemaakt met een Panasonic 4K Ultra HD videocamera. Dat is een videocamera met een kleine sensor. Goed 4K beeld, maar toch minder gedetailleerd als mijn Nikon D500. Maar die is groter en moet op een groot zwaarder statief. Op de fiets is dat minder handig.

Het uithakken van een nestholte duurt gemiddeld 14-25 dagen. Zowel het mannetje als het vrouwtje hakken de langwerpige holte uit. De nestopening is ongeveer 5,5 cm breed en die leidt naar een ronde nestholte die 20-30 cm diep ligt en zo’n 12-15 cm breed is. Hetzelfde gat wordt vaak meerdere jaren na elkaar gebruikt. In de nestholte worden de eieren gewoon op het hout gelegd. Eveneens wordt er gebruik gemaakt van nestkasten. Overigens worden veel nestkasten ook zwaar beschadigd door het hakken rond het vlieggat. Dit wordt ook gedaan om bij de jonge vogels en/of de eieren te komen die uit het nest worden geroofd.

De broedtijd begint in april en gaat door tot eind mei en er is een legsel. Het vrouwtje legt meestal 4 tot 7 eieren (glanzend wit). Beide geslachten broeden, doch hoofdzakelijk het vrouwtje. De broedtijd bedraagt 12-16 dagen. De jongen worden door beide ouders verzorgd en verlaten het nest na 18-21 dagen. Als de jongen zijn uitgevlogen worden ze nog ongeveer 10 dagen gevoerd.

zaterdag 3 februari 2024

Moeras en watervogels in de Brabantse Kempen

"Moeras en watervogels in de Brabantse Kempen" is een vervolg op "Bos en Heidevogels in de Brabantse Kempen". Alle vogels is deze video zijn door mijzelf gefilmd. Natuurlijk heb ik meer soorten voor de lens gehad, maar die zijn gefotografeerd, geen video dus.


Moeras en watervogels in de Brabantse Kempen

Met de ontginning van grote moerassen is de situatie voor veel moerasvogels, ooit zo kenmerkend voor ons land, penibel geworden. Veel ervan, waaronder de Roerdomp, staan inmiddels op de Rode Lijst. Een belangrijk knelpunt in de bescherming van moerasvogels blijkt de leemte in kennis over de factoren die deze achteruitgang veroorzaken en hoe optimaal beheer voor moerasvogels gestalte moet krijgen. De bedreigde moerasvogels zijn vooral gebonden aan jonge successiestadia met riet. Er is een gebrek aan jonge moerassen en een aantal moerasvogels dreigt uit (het grootste deel van) Nederland te verdwijnen.

Voedsel in de vorm van vissen, amfibieën en hun larven, (water)insecten regenwormen en andere ongewervelden wordt vooral gezocht in en boven open water, drijfbladvegetaties, drijftillen, trilvenen, lage oevervegetaties van moeraspioniers, grote zeggen en boven nat kruidenrijk gras- of hooiland. Hogere moerasvegetaties zijn van weinig belang en bos en struweel worden gemeden.

zondag 28 januari 2024

Rechtbank: Wegversmalling Prins Hendriklaan mag

De paaltjes op de Prins Hendriklaan in Lage Mierde blijven staan. De rechtbank in Den Bosch wijst de claim van de gemeente Hilvarenbeek af. Laatstgenoemde is tegen die versmalling van de weg dwars over Landgoed De Utrecht. Daardoor moet vrachtverkeer namelijk omrijden. Het verbod voor zwaar verkeer op de Prins Hendriklaan bestaat al jarenlang, maar dat werd alleen via een verkeersbord kenbaar gemaakt. Omdat zwaar verkeer de weg toch gebruikte, en kapot reed, ging de rentmeester van De Utrecht over op een wegversmalling.


Paaltjes op de Prins Hendriklaan mogen blijven staan

Dit werd in 2020 een twistpunt tussen de gemeenten Hilvarenbeek en Reusel-De Mierden. Die laatste vond het namelijk prima dat de weg in Lage Mierde werd versmald. En nam een verkeersbesluit om dat officieel te regelen. De rechtbank geeft Reusel De Mierden daarin nu gelijk. Het verkeersbesluit blijft in stand. De weg dwars over het landgoed wordt veel gebruikt door fietsers en recreanten te voet. De laan is nu veiliger voor dit langzame verkeer en dat past binnen het landgoed dat veel door recreanten wordt bezocht.

Kernen zouden klappen opvangen
Hilvarenbeek voerde aan dat het zware verkeer alternatieve routes neemt, waarschijnlijk door de kernen van Esbeek en Hilvarenbeek. Dat is echter niet onderbouwd, constateert de rechtbank. Bovendien zijn die andere routes verhard en geschikt voor zwaarder vervoer. De rechtbank vindt daarom niet dat Reusel-De Mierden daar rekening mee moest houden. Overigens krijgt Hilvarenbeek op één punt wel gelijk. Het oude verkeersbord gold alleen een verbod voor vrachtverkeer en niet voor landbouwmachines. Het verkeersbesluit van Reusel De Mierden weert meer verkeer dan voorheen. Dat verandert de zaak niet, wat de rechtbank betreft. Het college wilde een einde maken aan het negeren van het verkeersbord om daardoor het gebied veiliger te maken.

Hilvarenbeek kan nog in hoger beroep bij de Raad van State. Dat zou de volgende stap zijn in het juridische traject. Dat startte met een bezwaar, daarna besloot de rechtbank in Den Bosch dat het beroep van Hilvarenbeek niet ontvankelijk was. Vervolgens oordeelde Raad van State dat de rechtbank onterecht technisch-juridische redenen had aangevoerd. Daarom heeft de rechtbank in Den Bosch nu toch een inhoudelijk oordeel geveld.

woensdag 24 januari 2024

Bos en Heidevogels in de Brabantse Kempen

Deze video is een compilatie van vogelsoorten die ik filmde in bosrijk gebied en op de heide. Sommige soorten leven op de scheiding van het bos met het open veld, zowel heidevelden als grasvelden. Mogelijk kom ik nog met een vervolg. Daar zouden o.a. moeras en watervogels in voor kunnen komen.


Bos en Heidevogels in de Brabantse Kempen

Als je deze video kijkt lijkt het dat het met onze broedvogels goed gaat, maar schijn bedriegt. Eén op de zes Europese broedvogels zijn de laatste 40 jaar verdwenen, blijkt uit een nieuwe studie. Met andere woorden: sinds 1980 zijn we ongeveer 600 miljoen broedvogels kwijtgeraakt in de EU. De grootste daling is verrassend genoeg te zien bij de huismus, gevolgd door gele kwikstaart, spreeuw en veldleeuwerik. Het gaat dus niet zozeer om schaarse broedvogels, maar om soorten die voorheen bijzonder algemeen waren in Europa.

Tussen 1980 en 2017 is er een algehele afname van tussen de 560 en 620 miljoen individuele vogels, wat neerkomt op 17% tot 19% van de populatie. In feite zijn er in die periode zo'n 900 miljoen vogels verloren gegaan, maar dit staat tegenover een toename van ongeveer 340 miljoen bij sommige soorten dit het beter deden. Het meest schrijnende is dat we hier spreken over een zeer grote achteruitgang binnen een klein aandeel soorten van onze meest voorkomende broedvogels. Die zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de verliezen en hetzelfde geldt voor de toename.

De laatste jaren is er veel aandacht voor de sterke achteruitgang van insecten én voor de negatieve gevolgen van stikstofdepositie op de natuur. De verwachting is dan ook dat insectivore broedvogels én de predatoren die op deze vogels jagen hiervan invloed ondervinden, met name op de verzuringsgevoelige hogere zandgronden. In de praktijk zien we echter sterk verschillende trends bij broedvogels die van insecten leven: van een toename tot sterke fluctuaties en broedvogels die verdwijnen uit ons land.

donderdag 18 januari 2024

De fietspad naar de Flaestoren was te befietsen

Gisteren was het waarschijnlijk te riskant om met de fiets door Landgoed de Utrecht te fietsen. De vers gevallen sneeuw bedekte de fietssporen die mogelijke weer bevroren waren en zo voor gevaarlijke verborgen valkuilen zorgen. Vanmorgen reed ik met de fiets weer mijn bijna dagelijkse ronde. De Fietspad die langs de Flaes en Goorven loopt was nog bedekt met sneeuw, maar was goed te befietsen.


De fietspad naar de Flaestoren was goed te befietsen

Op 11 november 2011 is de uitkijktoren D’n Flaestoren geopend, naar een ontwerp van LuijtenISmeuldersIArchitecten uit Tilburg. Door 8 bomen van het landgoed zelf, elk zo’n 25 meter lang en 3000 kg zwaar, te combineren met slanke stalen kolommen is een open structuur gecreëerd waarin, door een afwisseling van trappen en bordessen, een makkelijk te belopen route naar het uitzichtbalkon op 22 m hoogte leidt. Vandaar en vanaf elke traptrede er naar toe, heb je een prachtig uitzicht over het niet toegankelijke deel van het natuurgebied De Flaes en het Goorven en de bossen er rondom heen. Helaas is de Flaestoren al een tijd met hekwerk afgezet. De houten steunpalen zijn aan het rotten en moeten vervangen worden. Dat geld ook voor een aantal traptrede. De herstel werkzaamheden kunnen nog een half jaar in beslag nemen. Tot de voltooiing van van de herstellingen is de toren niet toegankelijk voor bezoekers.


De Flaes heeft een oppervlakte van 4,9 ha, de Kleine Flaes is 1,8 ha groot en het Goorven 5,6 ha. De natuurreservaten het Goor en de Flaes, in het zuidoosten van De Utrecht, vormen een kern van het vogel eldorado op het landgoed. Gelegen tussen uitgestrekte boscomplexen, omringd door de natte Neterselse- en Mispeleindse heide, roepen deze oer-oude vennen herinneringen op aan lang vervlogen tijden, toen alleen een oude turfsteker op de hoogte was van het bestaan van deze sompige moerassen. Momenteel telt het landgoed in totaal meer dan 130 soorten broedvogels met beroemde soorten als de genoemde ijsvogel, nachtzwaluw, zwarte specht, bonte specht, kerkuil, bosuil, wulp. Zelfs een kolonie Aalscholvers broeden in bomen midden in de Flaes, die vanaf het 22 meter hoge balkon van de Flaestoren goed waren te zien gedurende de vroege broedperiode.


Het Goorven ligt ruim 1 km van de Flaes. Beide heidevennen liggen in het zuiden van Landgoed De Utrecht, op grondgebied van Lage Mierde. Het overgrote deel van het landgoed ligt op grondgebied van Esbeek. Het Goorven, dat met 5,6 ha het grootste ven in de omgeving is. Tussen de Flaes en Goorven zijn een paar vennen heringericht. Landgoed De Utrecht kent drie grote vennen als de Flaes, de Kleine Flaes en het Goorven. De Flaes heeft een oppervlakte van 4,9 ha, de Kleine Flaes is 1,8 ha groot en het Goorven 5,6 ha. De natuurreservaten het Goor en de Flaes, in het zuidoosten van De Utrecht, vormen een kern van het vogel eldorado op het landgoed. Gelegen tussen uitgestrekte boscomplexen, omringd door de natte Neterselse- en Mispeleindse heide, roepen deze oer-oude vennen herinneringen op aan lang vervlogen tijden, toen alleen een oude turfsteker op de hoogte was van het bestaan van deze sompige moerassen. Momenteel telt het landgoed in totaal meer dan 130 soorten broedvogels met beroemde soorten als de genoemde ijsvogel, nachtzwaluw, zwarte specht, bonte specht, kerkuil, bosuil, wulp. Zelfs een kolonie Aalscholvers broeden in bomen midden in de Flaes, die vanaf het 22 meter hoge balkon van de Flaestoren goed waren te zien gedurende de vroege broedperiode.


maandag 15 januari 2024

Winter op de Neterselde Heide en Landgoed De Utrecht

In de nacht van zondag op maandag trok een front over waaruit sneeuw naar beneden kwam. Behalve dat het verkeer daar veel last van ondervond, levert het wel een mooi winterlandschap op. En wat is en nu mooier dan een winter natuurlandschap. De komende twee dagen zal het in het zuiden van ons land nog meer sneeuw vallen. Vooralsnog deel ik de beelden van vanochtend graag met jullie.


Winter op de Neterselde Heide en Landgoed De Utrecht

De Neterselse Heide, gelegen ten noorden van Netersel, is sinds 2004 eigendom van het Brabants Landschap. Het gebied is 229 ha groot. Op de Neterselse Heide vindt men droge, maar vooral ook natte heide.

Wie zegt Landgoed De Utrecht, denkt gelijk aan de de Flaes en het Goor ven. Landgoed De Utrecht is een ontginningslandgoed dat is ontstaan door het ontginnen van heide grond. Het doel hiervan was het tot stand brengen van akkergronden en productiebossen. Rond 1850 bestond het gebied uit uitgestrekte heidevelden, in feite gedegradeerd bos met name als gevolg van houtkap en overbeweiding.

vrijdag 5 januari 2024

De winter komt er aan, matige tot strenge vorst

Weerplaza: 'De komende dagen wordt het geleidelijk minder bewolkt en neemt de kans op regen af in de Brabantse Kempen. De temperatuur daalt tot -1 °C overdag en -5 °C 's nachts. De wind draait geleidelijk naar het noordoosten en is matig, windkracht 3. Vanaf dinsdag neemt de kans op zon toe en stijgt de temperatuur tot 4 °C overdag en -2 °C 's nachts.'


Wordt die het landschapsbeeld vanaf zondag?

De fietspaden en B-wegen die nu onder water staan zullen dan glad worden. Op veel plaatsen staat ruim 20 cm of meer water op fietspaden. Dat is volgende week niet weggetrokken. Herberg 'In den Bockenreyder' is vanaf Esbeek onbereikbaar door het hoge water in de Reusel. Vanaf Westelbeers kunnen fietsers wel naar de Flaes en de Bockenreyder, maar vanaf de brug over de Reusel zal de doorgang gespert zijn. Vrijdag nestelt een lagedrukgebied zich recht boven ons land. Dit lagedrukgebied brengt naast veel bewolking van tijd tot tijd regen en in het noorden en noordoosten mogelijk natte sneeuw met zich mee. De maximumtemperatuur komt zondag met 0 tot +2 graden nog wat lager uit dan op zaterdag. In de noordelijke provincies kan het tot de eerste lokale ijsdag van het jaar komen. Dit is een dag waarop het de hele dag blijft vriezen. Door aanwezigheid van een overwegend matige noordoostenwind is het voor het gevoel een stuk kouder. De gevoelstemperatuur ligt in de middag namelijk ver beneden het vriespunt. Het blijft overwegend droog met vrij veel bewolking en af en toe ruimte voor de zon.

Tijdens de nacht naar maandag gaat het overal (flink) vriezen.

De minima liggen tussen -1 graad in Zeeland tot lokaal -5 graden in Groningen, Twente en de Achterhoek. In de nieuwe week blijft de wind uit een noordoosthoek waaien. Hierdoor houdt het koude winterweer nog even aan. Het blijft droog met flink wat ruimte voor de zon. De noordoostenwind kan het wederom voor het gevoel een stuk kouder aan laten voelen. Overdag komt de temperatuur rond het vriespunt uit en tijdens de nachten komt het tot lichte of matige vorst. Lokaal kan het kwik zomaar eens dalen naar -6 of -7 graden. Het is dan ook zeker niet uitgesloten dan we binnenkort op ondergelopen weilanden en ondiepe vennetjes kunnen schaatsen.


woensdag 3 januari 2024

Paartijd van de Rode eekhoorn is in volle gang

De paartijd van de Rode eekhoorn is op zijn hoogtepunt tussen januari en maart. De draagtijd duurt 38 dagen. Meestal worden de jongen tussen maart en mei geboren, mits er voldoende voedsel is. Anders worden de jongen tussen juli en september geboren.


De paartijd van de Rode eekhoorn is op zijn hoogtepunt tussen januari en maart. De draagtijd duurt 38 dagen.

Per worp krijgt een vrouwtje één tot acht jongen (gemiddeld drie). De jongen wegen bij de geboorte tien tot vijftien gram. Alleen het vrouwtje zorgt voor de jongen. Bij verstoring draagt het vrouwtje de jongen uit het nest. Na zeven tot acht weken begeven ze zich voor het eerst buiten het nest, en na zeven tot tien weken zijn ze gespeend. Als de jongen tien tot zestien weken oud zijn, zijn ze onafhankelijk. De dieren zijn over het algemeen na tien tot twaalf maanden geslachtsrijp.

De woongebieden overlappen elkaar. Vooral in de winter, waarin de woongebieden groter zijn, is er veel overlap tussen de woongebieden. Vrouwtjes wonen meer verspreid van elkaar dan mannetjes, waardoor overlap tussen de woongebieden van vrouwtjes minder voorkomt. In de paartijd jagen de mannetjes achter elkaar aan, mogelijk om een hiërarchie tussen de mannetjes vast te stellen en zo het recht om te mogen paren te verwerven.

De eekhoorn is 20 tot 28 centimeter lang en 250 tot 350 gram zwaar. De borstelige pluimstaart is 15 tot 20 centimeter lang. Het is een omnivoor, die tot de knaagdieren behoort. Anders dan de naam doet vermoeden, kan de vachtkleur variëren van zwart tot gelig, met allerlei tinten rood en bruin daartussen. Melanisme komt voor, maar de mate waarin individuen melanistisch zijn verschilt per regio. Gewoonlijk zijn de dieren roodbruin met een witte buikzijde, 's winters meer grijzig donkerbruin. De kleur wordt ook grijsachtiger naarmate de eekhoorn ouder wordt. De oorpluimen vallen vooral in de winter op. Een eekhoorn kan de haren op de pluimstaart opzetten.


De eekhoorn maakt vaak gebruik van oude nesten van andere eekhoorns. Een eekhoornnest is rond met een diameter van dertig centimeter, en bevindt zich in een boom, op minstens zes meter hoogte, vlak bij de boomstam. Soms wordt een nest op een tak gemaakt, of in een holle boom. De buitenste zijde van het nest wordt gemaakt van twijgen, en de binnenzijde wordt bekleed met mos en gras. Nesten waarin de jongen worden geboren, zijn bekleed met een dikkere laag. Eekhoorns worden 3 tot 7 jaar in het wild, en tot tien jaar in gevangenschap.

De belangrijkste natuurlijke vijanden zijn marters, roofvogels en huishonden en -katten. Ook sterven dieren door verhongering en auto-ongelukken. Vooral in hun eerste jaar sterven veel dieren. Om aan zijn vijanden te ontkomen rent de eekhoorn spiraalsgewijs omhoog tegen een boom.

maandag 1 januari 2024

Nieuwjaars fietsrondje Landgoed De Utrecht

Wat doe je op de 's ochtends van Nieuwjaarsdag? Een fietsrondje maken zoals andere dagen. Door de natuur, daar voel ik mij thuis, en toerfietsen was een van mijn eerdere hobby's. Via Netersel, richting Westelbeers, door Landgoed De Utrecht naar de Provincialeweg (N269 Reusel - Tilburg).


Nieuwjaars fietsrondje Landgoed De Utrecht

Aan de Flaes staat een kijktoren, de Flaestoren. Deze is 21 meter hoog en biedt uitzicht over de omgeving met natuurlijk over het water van de Flaes. Door de begroeiing is de Kleine Flaes net niet te zien. Helaas is de toren gesloten voor publiek. De houten steunpalen zijn aan het rotten en moeten vervangen worden. De opknapbeurt zal nog wel een half jaar in beslag nemen, dus voorlopig kunnen we niet de omgeving vanaf het hoogste punt overzien.