dinsdag 1 augustus 2023

Brabants zangfietspad langs het Wilhelminakanaal

Het fietspad langs het Wilhelminakanaal tussen Haghorst en Biest-Houtakker is omgedoopt tot Brabants zangfietspad. Op zaterdag 17 juni 2023 werd op het fietspad langs het Wilhelminakanaal tussen de Haghorst en Biest-Houtakker het "Brabants zangfietspad" geopend. Vele uren en dagen gingen er aan vooraf. Stichting Wel Gement heeft er hard aan gewerkt. En op deze zonnige dag werd de kroon op het werk gezet.


Brabants zangfietspad

Het mooie fietspad langs het Wilhelminakanaal werd luidkeels ingezongen. Zangkoor 'De Bonte Kakelkippen' beet het spits af bij de eerste picnictafel met het lied "Als Brabander ben ik geboren".. En dan verder naar de tweede tafel met het lied "Hé goade mee" van Gerard van Maasakkers. Aan de derde tafel zat Cees Priems, onze Biestse Troubadour met de zachte G, al op ons te wachten met het "Brabants Volkslied" van Guus Meeuwis. En natuurlijk kon ook het "Biests Volkslied" De Biest mun dörpke van Dorus (Theo de Graaf) niet ontbreken. En aangezien ze intussen bij de haven waren aangeland bracht het "Roos Trio" de meezinger van Vader Abraham ten gehore. Zo was een aantal kilometers fietsen een feest. Een fantastische middag! Die natuurlijk werd afgesloten met een verfrissende drank bij de Gulle Brabander. Hoe Brabants wil 't hebben?

Een wielrenner, dan een wielrenster en dan weer een wielrenner. Het fietspad langs het Wilhelminakanaal kent deze zondag een eenduidig soort gebruiker. Stuk voor stuk zoeven ze voorbij, maar eveneens stuk voor stuk zonder te zingen. Ook de moeder die stapvoets fietst naast haar paardrijdende dochter, voelt geen aandrang om een liedje aan te heffen. En dat terwijl aan het begin en het einde van het 3,1 kilometer lange stuk fietspad middels een bordje de bedoeling wordt aangegeven: ‘Hier mag je officieel de beste Brabantse klassiekers (mee)zingen op de fiets. Geen vreemde pauzes meer in je liedje omdat er iemand langs fietst, staat er op het bord dat ook het patroon van de Brabants vlag draagt.


Het traject van de Haghorst naar Biest Houthakker is niet het enige zangfietspad. Op diverse plaatsen vindt je dergelijke initiatieven. Deze is toevallig een fietspad die tussen het Wilhelminakanaal en natuurgebied Diessens Broek loopt. Langs het kanaal zingen de Kleine karekieten en de rietzangers uit volle borst, aan de andere kant van het fietspat ligt een gebied met rietvelden, waar de Blauwborst en de Rietgorsen veelvulgig hun liederen laten horen. Op de scheidslijn, het fietspad is het voornamelijk stil, of het zijn de groepen fietsers die al kwebbelend onderweg zijn. Nu worden de passanten ook uitgenodigd om er bij te zingen. Wie zingt er mee??????

dinsdag 25 juli 2023

Kanaalplas, De Maat en Blauwe Kei, Mol Rauw

Vanmorgen (dinsdag 25 juli) fietste ik naar natuurgebied De Maat en de omliggende waterputten in het Belgische Mol-Rauw. Mol-Rauw staat bekend om de waterputten die door zandwinning zijn ontstaan. Veel van dit zand is kwarts houdend. Het water in de plassen en in de waterlopen in de omgeving is kraakhelder. Het zand is zo puur en vrij van humus en andere stoffen dat het helder blijft. De Kanaalplas, De Maat en Blauwe Kei liggen aan de overkant van het Kempens Kanaal en langs het Kanaal Dessel-Kwaadmechelen.


Kanaalplas, De Maat en Blauwe Kei, Mol Rauw

De Maat vormt samen met Den Diel een natuurgebied ten noorden van Rauw. Het meet ongeveer 145 ha. Het natuurgebied wordt beheerd door de gemeentediensten. Natuurpunt zorgt voor de toegankelijkheid en organiseert er wandelingen met een gids. Het is Europees beschermd als onderdeel van Natura 2000-gebied 'Valleigebied van de Kleine Nete met brongebieden, moerassen en heide'.

De zandputten zijn voormalige zandgroeves die vroeger werden gebruikt voor de ontginning van kwarts, bekend als het roemrijke Molse witte zand. Zilverzand, kwartszand of witzand is een fijnkorrelig, wit, uiterst zuiver zand met een laag ijzergehalte. Het bestaat bijna geheel uit kwarts (SiO2). Zilverzand is de belangrijkste grondstof voor de glasindustrie. Ze werden onder meer onder impuls van zandwinningsbedrijf Sibelco volledig omgevormd tot natuurgebied. In 1845 werden bij het graven van het Kanaal Bocholt-Herentals bij Lommel, Dessel en Mol afzettingen van kwartszand ontdekt. Om dit zand te winnen werd in 1875 door Antoon van Eetvelde en het Crédit Général Liégois de onderneming Sablières et Carrières Réunies (SCR) opgericht. Dit bedrijf fuseerde in 1896 tot SCR-Sibelco.

De oprichter hiervan was Stanislas Emsens. Het bedrijf schafte in hetzelfde jaar een stoommachine aan, om de zandgroeve te Stevensvennen te mechaniseren. Omstreeks 1910 waren er ook veel kleinere bedrijven actief. Het zand werd met behulp van binnenvaartschepen naar de bestemmingen vervoerd. SCR-Sibelco verwierf een grote technologische kennis, en was ook actief in het opsporen en openen van tal van nieuwe vindplaatsen, waardoor de transportkosten konden worden gedrukt. Tegenwoordig heeft Sibelco meer dan 100 groeven in gebruik die zich over de gehele wereld bevinden. In 1955 werd een nieuwe fabriek gebouwd voor het drogen en malen van kwartszand. In 1983 werd te Lommel een nieuwe veredelingsinstallatie gebouwd.

Sibelco is een Belgisch bedrijf dat onder andere kwartszand exploiteert. Het hoofdkantoor van deze maatschappij bevindt zich te Antwerpen. De maatschappij telt wereldwijd 174 productiesites in 31 landen, met 8500 werknemers waarvan 300 in België. De firma is in handen van een aantal Belgische families, onder meer de familie Emsens. Een van de zandputten sluit aan bij natuurgebieden De Maat in Mol en de Blauwe Kei in Lommel. Het is een plek waar wandelaars volop kunnen genieten van de omgeving, zowel in de winter als in de zomer. Er is een prachtig groot binnenmeer met allerhande fauna en flora.

Sibelco beschouwt het als een verantwoordelijkheid om een goede relatie te onderhouden met haar omgeving en voert op dit vlak al tientallen jaren een gewaardeerd beleid van duurzaam ondernemen en exploitatie van haar groeves. Een beleid waar zuinigheid op natuurlijke rijkdommen centraal staat en in deze visie wil ze de grote aandacht voor de herstructurering van de groeves met stip aanhalen. Ze maakt er een erezaak van een unieke nieuwe bestemming te geven van een reïntegratie in het landschap.

vrijdag 21 juli 2023

Op de fiets naar De Malpie Valkenswaard

Vanmorgen fietste ik naar De Malpie in Valkenswaard. De tellers stond thuis weer op bijna op 70 Km. Op De Malpie is er de laatste jaren veel veranderd. Het Groot Malpieven in opgeknapt. In de buurt van het Groot Malpieven, dat compleet is gerenoveerd, zijn zandverstuivingen te zien. Veel zandpaden zijn nog alleen toegankelijk voor wandelaars, niet meer voor de fiets, niet met de mountainbike en niet met de familiefiets. Ik moest dus een stuk met de fiets aan de hand een pad op wandelen om foto's te maken. Met de fiets aan de hand ben je volgens de verkeerswet immers een voetganger.


Als je vanaf De Venbergse Molen de Malpie in fiets hoef je niet te twijfelen waar je naartoe fietst.

Aan de noordzijde van de Malpie is de Venbergse Watermolen te vinden. Hij wordt voor het eerst vermeld in 1227, als gedeeld bezit van het vrouwenklooster in Postel en de Hertog van Brabant. Na de opheffing van dit klooster kwamen de meeste goederen aan de Norbertijnenpriorij in Postel. In 1345 werd de priorij volledig eigenaar van de molen. In 1716 nam de Raad van State in Den Haag de watermolen in bezit en liet hem in 1740 samen met diverse andere voormalige Postelse goederen openbaar veilen. Zo kwam de molen in handen van een zekere Poulus. In de 19e eeuw kwamen de molenaars uit de families Verheijen, Thijs, Loos en Van Poppel. Sinds 1918 leverde de familie Rietra de molenaar. Tot in het begin van de 20e eeuw was de Venbergse molen zowel een korenmolen als een oliemolen, elk aangedreven door een eigen waterrad. Rond 1900 is het rad van de oliemolen verwijderd. Het huidige gebouw en het bijbehorende molenaarshuis dateren van rond 1895. Begin jaren ’70 moest het molenhuis worden gestut, omdat het dreigde te verzakken. In de jaren 1973-1977 werd het daarop grondig opgeknapt.


De Venbergse Watermolen uit 1895 is al jaren een monument

De uitbater van het terras tegenover de watermolen (Toeristenoord Venbergen), Jack Rietra tapte 30 oktober 2022 de laatste trappist voor zijn klanten. Na 68 jaar horeca met een druk bezocht terras aan De Dommel stopt hij met zijn familiezaak. Rietra, die 68 jaar is, vind het na vijftig jaar werken mooi geweest. Bovendien is hij alle regeltjes voor het uitbaten van een horecazaak helemaal zat. Hij wordt weer molenaar, maar dan puur als hobby. Na de Tweede Wereldoorlog viel er met de molen geen droog brood meer te verdienen. De vader van Jack besloot daarom om met horeca te beginnen. Aanvankelijk nog heel bescheiden. Maar in 68 jaar tijd is het uitgegroeid tot een van de populairste terrassen van Valkenswaard en verre omstreken.


Het iconisch terras aan de Venbergse Molen aan de Dommel is sinds vorig jaar defenitief gesloten.

De Venbergse Molen aan de Molenstraat is vaak het eindpunt voor kanovaren over de Dommel. PUUR Kanoverhuur Valkenswaard organiseerd op de Dommel kanotochten vanaf Borkel en neerpelt. De rivier stroomt tussen de heide en de Malpiebeemden door. Deze bestaan uit gras moerasbosjes en moeras. Het beekdal, dat de meest zanderige bodem afwisselt met venige en lemige plekken, is een fraaie en vloeiende overgang naar de lagergelegen dekzanden van de eigenlijke Malpie. Overige recreatie: vanaf de Molenstraat loopt er een fietspad dat uitkomt in Borkel en Schaft en er zijn wandelroutes over de heide en door de bossen.

Natuurgebied en recreatiegebied De Malpie is gelegen in de gemeente Valkenswaard, net onder Eindhoven. Dit groene natuurreservaat in Zuid-Oost Brabant bestaat uit twee delen. De Malpiebeemden die tussen Borkel en Schaft en Valkenswaard ca. 217 hectare in beslag nemen en de Malpiebossen van ca. 400 hectare waarvan ongeveer 120 hectare aan heide en vennen, welbekend en geliefd als wandel- en fietsroute. Het bos was ooit een productiebos voor de mijnbouw. Men gebruikte het hout voor de schachten en om te stutten. Gedurende de tijd heeft het een natuurlijk karakter gekregen in de vorm van een loofbos. Inheemse boomsoorten zoals eiken en berken komen in de plaats van Douglassparren. Dood hout blijft liggen om insecten aan te trekken. De fauna heeft zich dan ook verrijkt. Vleermuizen zoals de Grootoor en Franjestaart, spechten als de Grote Bonte en Groene Specht hebben hun habitat gevonden.


Het Groot Malpieven (of Malpie ven zoals op het plaatselijke infobord staat) is het grootste ven op de Malpie

De meeste bekendheid geniet het natuurgebied dankzij de grote heide, een van de laatste heidegebieden van Noord-Brabant en de talrijke vennen zoals de grotere varianten als het Molenven, Pastoorven, Wasven, Vaarven en het Groot Malpieven. De eerste twee zijn waarschijnlijk ooit bedoeld als visvijvers. Bijzondere plantensoorten die we tegen kunnen komen zijn o.a. de vleesetende Zonnedauw, Moeraswolfsklauw en in de maand augustus bloeit de zeldzame Klokjesgentiaan. Het dierenleven is tevens rijk, denk aan de levendbarende hagedis, Phegeavlinder, het Gentiaanblauwtje, de Pad, de Heikikker en vogels als de Roerdomp, Blauwborst, Havik, Waterral, Boomleeuwerik, Roodborsttapuit, Kuifmees, Kruisbek, Wielewaal, IJsvogel en spechten (bijv. Zwarte Specht).

Andere vennen hebben een natuurlijke ontstaansgeschiedenis omdat ze zijn ontwikkeld tot stroomdalvennen in contact met het Dommeldal dat in de buurt is gelokaliseerd; rivier de Dommel stroomt dwars door De Malpie. In de buurt van het Groot Malpieven, dat compleet is gerenoveerd, zijn zandverstuivingen te zien en veel vennen worden bevolkt door Kokmeeuwen.


Fietspad vanaf die Molenstraat naar Borkel en Schaft

Wie vanaf die Molenstraat over het fietspad naar Borkel en Schaft fietst, komt uit bij de brug over Dommel in Schaft. Wie verder wil fietsen kan zo naar de Achelse Kluis. De Achelse Kluis verwijst naar de Abdij van Achel als naar het Vlaamse natuurgebied in de gemeente Hamont-Achel. Het natuurgebied ligt aan de Warmbeek, de beek die in Nederland Tongelreep heet. Het klooster Achelse Kluis, officieel de Onze-Lieve-Vrouw-van-La-Trappevan-de-Heilige-Benedictus, ligt precies op de grens van Nederland en België. Oorspronkelijk stond hier een grenskerk waar katholieken uit Nederland naar de mis konden gaan, toen de katholieke eredienst in de 17e eeuw in Nederland voor lange tijd verboden was. Vanaf 1846 zat er een gemeenschap van trappistenmonniken in het klooster. In 2017 resteerden er nog slechts twee broeders en werd er gespeculeerd over de toekomst van de Achelse Kluis. Sinds 2018 heeft de christelijke leefgemeenschap Fazenda da Esperança uit Brazilië de plaats van de trappisten ingenomen.

woensdag 19 juli 2023

De vijf vijvers op het Prinsenpark Retie

Vanmorgen bracht ik per fiets een bezoek aan het Prinsenpark in het Belgische Retie. Het Prinsenpark is een natuur- en recreatiegebied van 215 ha in het zuiden van de Belgische gemeente Retie.


De vijf vijvers op het Prinsenpark Retie

Het domein wordt door de provincie Antwerpen beheerd en omvat bossen, weidelandschappen en vijvers. Het is vrij toegankelijk en er zijn enkele wandelroutes uitgestippeld. Andere benamingen voor het domein van 215 ha zijn Geelse Aart of Geelse Aard en Koninklijk Domein.

Er liggen in totaal vijf vijvers op op het park, waarvan drie aan de zuidelijke grensgebied van het park. De Kattesteertvijver is de bekendste, maar de vierkante vijver en de Kleine Hooibeekvijver zijn ook de moeite om het eens te bezoeken. Het karakter van de drie vijvers is totaal verschillend. De eerste vijver in de diashow is de Vierkante vijver, gevolgt door de Kattesteertvijver, Kleine Hooibeekvijver, Merpikdel vijver en de Gertryvijver.

Het Prinsenpark is een natuur- en recreatiegebied van 215 ha in het zuiden van de Belgische gemeente Retie. Het natuurgebied Prinsenpark maakt deel uit van de Kempen, dat tot de 19e eeuw voornamelijk uit heide bestond, toen de aart genoemd. Rond 1840 werd getracht de woeste gronden vruchtbaar te maken. In oktober 1853 verkocht de gemeente een blok gemeenteheide van 398 ha, Geelsche Heyde, Aerd genaamd, een blok heide, moeras en jonge dennenbossen van 600 ha, Retie-Goor genaamd, en het Geertrijven van 6 ha, de huidige Gertryvijver in het Prinsenpark, aan prins Filips en prinses Charlotte.