Mossen en korstmossen op het Zwartven

Het Zwartven is een typisch zandstuifnatuurgebied. Er groeien zeldzame veel zeldzame korstmossen. Het gebied is daarom ook erg kwetsbaar. Die kwetsbaarheid wordt regelmatig op de proef gesteld door illegale motorcrossers die het stuifzand als een uitdaging zien om er een crossterrein van te maken.

Vanmorgen sprak ik een BOA, die toezichtcontroles aan het uitvoeren was. Ik raakte met hem in gesprek en kaarten de overlast en de vernielingen aan die de motorcrossers daar elk weekend aanrichten. Hij vertelde mij dat er onlangs 23 crossers bekeurd zijn. Echter, het betreft een overtreding. Daar kan alleen een boete voor uitgeschreven worden. Inbeslagname van de motoren kan alleen als er spraken is van een misdrijf. Als een motorrijder staande gehouden wordt en hij zou op een of meerdere personen inrijden om zo te ontkomen, is er wel spraken van een misdrijf. Een poging tot mishandeling of zelfs een poging tot doodslag kan de tenlastelegging worden.

Ruig Haarmos - Polytrichum piliferum

Ruig haarmos (Polytrichum piliferum) is een soort mos van het geslacht Polytrichum (haarmossen). Het is een algemene, kosmopolitische soort die voornamelijk voorkomt in droge heide en uitzonderlijk goed bestand is tegen uitdroging en hoge temperaturen. Ruig haarmos is een tweehuizige plant. De mannelijke planten ontwikkelen felrode antheridiënbekers of perigonia, bekend als 'achterlichtjes'.

Mossen verspreiden zich met sporen in plaats van zaden. Tegen het einde van de winter staat het ruig haarmos in bloei. De kapsels die de sporen bevatten kleuren oranjerood.  In zandverstuivingen  en in sommige duingebieden is het bloeiende mos goed te zien. In de zomer, wanneer de sporen verspreid zijn, drogen de kapsels uit en worden bruin.

 Schubbige fopzwam - Laccaria proxima

Een fraai gezicht paddenstoelen zo in het kale en schrale stuifzand van Natuurgebied Zwartven in Hooge Mierde. De naam fopzwam geeft al aan dat deze soort moeilijk te herkennen is. Dat geldt zeker voor wat de kleur van de hoed betreft. Een beter kenmerk vormen de lamellen.

Het hoedje is gewelfd tot vlak en omkrullend naar boven, tussen de 2 tot 7 cm groot schubbig met de kleur oranje/bruin tot donker okergeel na opdrogen lamellen wijd uiteen en bleek roze ,en wit door de sporen.Steel 3 tot 12 cm met de kleur vezelig,roodachtig/bruin. Algemeen in loofbossen bij berken en eiken,op voedselarme, droge zandgrond.

 Rood Bekermos - Cladonia coccifera

Bekermos is geen mossoort maar een korstmos, een samenlevingsvorm van een wier met een schimmel. Bekermos behoort samen met de rendiermossen en heidestaartjes tot de Cladonia-groep. Rood bekermos komt veel voor aan de randen van zandverstuivingen, die vaak omringd zijn door heide. Het is een halve tot anderhalve centimeter hoog. Rood bekermos verschilt van bekermos doordat het een roodgekleurde sporenvormende vruchtlichaam of apothecia heeft.

Rood bekermos is zonder twijfel het kleurrijkste voorbeeld uit de groep bekermossen: grijsgroene korstmossen met bekervormige structuren. Op de rand van de bekertjes zitten de knalrode vruchtlichamen. Hier vormt rood bekermos zijn sporen, net als paddenstoelen. Geen gekke vergelijking, want paddenstoelen zijn de vruchten van een schimmel (zwamvlok) en korstmossen bestaan ook grotendeels uit schimmel.

 Rode Heidelucifer - Cladonia floerkeana

De Rode heidelucifer (Cladonia floerkeana) is een korstmos dat voorkomt op venige en zandige grond en op rottend hout in heiden, stuifzanden en duinen, soms op rieten daken. Rode heidelucifer is geen mos en ook geen paddenstoel, maar een korstmos. Korstmos is een nauwe samenwerking tussen een schimmel met algen. Die samenwerking wordt wel symbiose genoemd. Het schimmelgedeelte is de basis, maar kan geen voedsel maken. Daar zorgen de algen op hun buurt weer voor. De kleur is grijsgroen en ze hebben altijd een rode top. De Rode heidelucifer kan verward worden met Dove heidelucifer (zie hierboven).

Deze ‘lucifer’ is staafvormig, rechtopstaand, onvertakt of bovenaan fijn vertakt. Onderaan de takjes bevinden zich veel blaadjes. Deze korstmossoort is gemakkelijk te verwarren met de rode heidelucifer. Het is één van de circa 350 korstmossoorten op aarde, waarvan er circa 50 in Nederland voorkomen.

De Roodborst en de Gaai bij de fotohut

Vanmorgen ben ik weer eens mijn fotohut ingedoken. Ik heb de vogels de laatste twee maanden niet zo vaak bijgevoerd, zoals ik dat altijd wel deed. Dat kwam doordat ik veel tijd in het restaureren van mijn oude Porsche stak en voor het voeren geen tijd had. En dat was ook te merken. Normaal duiken de mezen direct op het voer als ik dat heb gestrooid. Nu duurde het erg lang voordat de eerste vogel kwam. En dat was de Roodborst, zoals altijd. Even later kwamen twee (Vlaamse) Gaaien op de grote pinda's af.

Hier is het van mij, straalt de Roodborst uit.

De roodborst wordt meestal als individu gezien en maar zelden in groepjes. Ze eten insecten, spinnetjes en andere kleine diertjes, aangevuld met bessen en zaden. In de winter ook een vaak geziene gast op voedertafels. Roodborsten zoeken vaak op een bijzondere manier naar voedsel, anders dan veel tuinvogels. Ze zitten dan stil, laag boven de grond en duiken dan naar hun prooi. Andere roodborsten zijn daarbij niet gewenst.

Roodborsten hechten aan een eigen territorium, ook in de winter. Zelfs man en vrouw roodborst zitten elkaar in de weg en zijn alleen in het broedseizoen bij elkaar. Hun oranje borst gebruiken ze om elkaar te imponeren. De jongen moeten geen agressie oproepen, vandaar dat die pas later in het jaar van gespikkeld bruin naar het echte oranje-rood van de roodborst kleuren.

De Gaai neemt enkele Pinda nootjes mee in zijn wangzak.

In de zomer eten Gaaien vooral insecten, aangevuld met eieren en jongen van zangvogels. 's Winters eten gaaien vooral eikels, maar ook beukennootjes, granen (mais), fruit en ander eetbaars. In het najaar hamsteren gaaien de eikels en verstoppen die in de grond. Bij voedselgebrek worden ze opgegraven. De eikels die ze niet opgraven, kunnen uitgroeien tot bomen. Weet een gaai dat hij in de gaten wordt gehouden tijdens het verstoppen, dan komt hij later terug om de eikel elders te verstoppen.

Geel-oranje boomalg - Trentepohlia aurea

Vanmorgen zag ik in de Hulselse Staat twee dode boomstammen op de grond liggen waar een gele alg-achtige begroeiing op zat. Tot op heden is mij de soort en dus de naam onbekend, maar ik vermoed dat het de Trentepohlia aurea betreft.

Een (voor mij) nog onzekere gele alg, Trentepohlia aurea.

Trentepohlia is een geslacht van draadvormige groenwieren uit de familie Trentepohliaceae, die leven op vaste ondergrond zoals boomstammen en vochtige rotsen. Sommige Trentepohlia-soorten vormen een verbond met schimmeldraden, en vormen vaak fotobionten in korstmossen, zoals de korstmossoorten Graphis, Graphina, Gyalecta and Opegrapha. De opvallende geel-oranje kleur, die de kleur van het bladgroen verbergt, wordt veroorzaakt door de aanwezigheid van grote hoeveelheden aan carotenoïde-pigmenten.

Foto 2; de groene alg is nog niet helemaal bedekt door de aanwezigheid van grote hoeveelheden aan carotenoïde-pigmenten.

Wie weet wat hier op de foto's wordt getoond, kan reageren op dit gelinkte artikel op facebook Facebook.com/natuurfoto.nl/

Zie ook de waarneming op https://waarneming.nl/observation/182449019/

Fijn Bekermos - Cladonia chlorophaea

Fijn Bekermos is een korstmos, een samenlevingsvorm van een wier en een schimmel. Fijn Bekermos komt voor op dode bomen, boom stonken en boomtakken, op de grond, op hout en op steen. "Fijn" staat voor dennenhout, naar het schijnt.

Deze Fijn Bekermos (Cladonia chlorophaea) groeit op een rottende dennenstronk.

Fijn bekermos komt voor op dode bomen, boom stonken en boomtakken, op de grond, op hout en op steen. Bruin bekermos is te herkennen aan de verweerde bruin/roze rand en de afstaande schubben; naar boven toe kleurt de beker vaak bruin. De meeste soorten hebben gesteelde grijsgroene bekertjes. Alleen bij het bruine bekermos zijn ze bruin of gemarmerd bruingroen. Prachtige bekertjes met rode vruchtlichaampjes heeft het rode bekermos.