woensdag 11 februari 2026

Mijn visuele natuurverhalen

Mijn naam is Jozef van der Heijden. Ik woon in de Brabantse Hulsel. Ik fotografeer al sinds de 70er jaren. Ik begon met een kleinbeeld fotocamera en een Super 8 filmcamera met geluidsregistratie. Op de boerderij filmde ik Groenlingen en Kneuen die de jongen op hun nest verzorgde. Mijn interesse gaat naar de natuur in het algemeen. Van vogels tot paddenstoelen, mossen, korstmossen en  landschappen. Maar vogels fascineren mij wel het meest. Daarnaast ben lid van diverse natuurbescherming organisaties.
(zie de logo's hieronder)

Volg mij op: Facebook Twitter YouTube FacebookTwitterYouTube Facebook Twitter YouTube en met jozefvanderheijden-foto.nl. Onderwerpen: Alles wat de natuur gedurende de jaargetijden bieden.
Bezoek ook mijn YouTube kanaal; youtube.com/JozefvanderHeijden met 330 video's en 835 abonnees.

Alpenwatersalamanders ontwaken uit winterslaap

Bij het opruimen van achtergebleven isolatieplaten kwamen enkelen Alpenwatersalamanders tevoorschijn die zich daar onder hadden verscholen tijdens hun winterslaap. Ze zochten een nieuw heenkomen bij de buren die een grote vijver in de tuin hebben.


Alpenwatersalamanders ontwaken uit winterslaap

Alpenwatersalamanders overwinteren voornamelijk op het land en ontwaken doorgaans vanaf januari tot in maart uit hun winterslaap. Vanaf januari trekken ze naar het water met een piek begin maart. Ze trekken naar het water om zich voort te planten, met een piek in de activiteiten in maart. De eerste juveniele dieren kruipen medio juni het land op. De eerste drie jaar, tot ze geslachtsrijp zijn, verblijven ze op het land. Alpenwatersalamanders kunnen tot tien jaar oud worden.

Ze zijn erg vroeg in het jaar actief, soms al bij zacht weer in januari. Ze geven de voorkeur aan vochtige nachten en begeven zich naar visloze poelen. Er zijn ook waarnemingen van kleine aantallen dieren die de hele winter in het water verblijven.

De Alpenwatersalamander is herkenbaar aan zijn fel oranje ongevlekte buik. De mannetjes zijn in het voorjaar donkerblauw met een zwart-wit geblokte rugkam en een band van zwarte stippen op de flanken. De vrouwtjes hebben een meer blauwgrijs tot grijsgroene kleur en lijken vaak gemarmerd.

zaterdag 7 februari 2026

Natte paden in Natuurgebied de Pals

Natuurgebied de Pals, gelegen ten zuiden van Bladel en Hapert in de Brabantse Kempen, staat bekend om zijn afwisselende bossen en heide. Het gebied kan in de herfst en winter erg nat en modderig zijn, vooral na regenval. Het wordt sterk aanbevolen om in deze periodes stevige wandelschoenen of laarzen te dragen.


Natte paden in Natuurgebied de Pals

De Pals is een bosgebied dat samen met Kroonvense Heide een oppervlakte heeft van 508 hectaren. Het maakt tegenwoordig deel uit van Boswachterij De Kempen en is eigendom van Staatsbosbeheer. Een deel van De Pals is aangewezen als bosreservaat. Het bevat bestanden van grove den die uit 1882 stammen. Om een natuurlijk milieu te verkrijgen zijn in 2004 exotische bomen verwijderd, met name de Amerikaanse eik. In dit gebied vindt men dubbelloof en dalkruid. De rosse vleermuis en de zwarte specht komen er voor. Het gebied trekt allerlei roofvogels aan zoals wespendief, havik, sperwer, bosuil en oehoe.

Halverwege de route, ga je langs de Cartierheide. Het kernleefgebied van de gladde slang, gentiaanblauwtje en heikikker. Deze uitgestrekte heide is vernoemd naar Baron Emile de Cartier de Marchienne, die hier bij de door hem aangelegde Pannegoor plas op eenden jaagde.

Op 19 september 1944 stortte tijdens Operatie Market Garden een Lancaster III bommenwerper van het 467 Squadron neer in het gebied. De bemanning bestond vooral uit Australiërs. Vier van hen kwamen om bij de crash. Een gedenksteen aan de Postelsedijk herdenkt het neergestorte vliegtuig. Een dag later zijn twee onderduikers door de Duitsers om het leven gebracht. Zij zijn begraven op het oorlogskerkhof in Bergen op Zoom.

De bossen trekken veel mountainbikers en wandelaars aan. Mountainbikeroute De Kempen kent vier vaste mountainbikeroutes die aan elkaar zijn verbonden, met elk verschillend gekleurde MTB-tekens. Het totale netwerk omvat ruim 120 km aan onverharde en verharde paden door de bossen van van Bladel, Eersel, Reusel en Luyksgestel. De routes zijn geclassificeerd door de NTFU.

Bosliefhebbers kunnen hier hun hart ophalen, want je loopt dwars door allerlei typen naald- en loofbos met majestueuze bomen als Douglasspar, zwarte den en Hemlockspar. Ook loofbossen met berk, zomereik en beuk zijn hier te vinden. Een groot deel van de Pals Boswachterij De Kempen strekt zich uit van vakantiepark Landal Het Vennenbos tot aan de Postelseweg die van Eersel naar het Belgische Postel leidt.

Er is ook een weg die De Pals heet, en daaraan staat een landhuis van dezelfde naam.

woensdag 4 februari 2026

De Leij nabij het Ooijevaarsnest Riel

De Leij is een beekje die tussen de Brabantse dorpen Riel en Goirle stroomt en van groot historisch en landschappelijk belang is, vaak geassocieerd met de naamgeving van het dorp. Het stroomgebied, inclusief de Oude Leij, ondergaat natuurherstel en staat centraal in de lokale omgeving.


De Leij nabij het Ooijevaarsnest Riel

De Leij stroomt door het dalgebied, in de buurt van de Regte Heide en het Ooijevaarsnest. Het beekje zorgt voor een gevarieerd landschap met natte en droge gebieden. De Leij en Riels Laag vormen samen met de Regte Heide en de Halve Maan een groot Natuurgebied tussen Goirle, Nieuwkerk en Riel en de Belgische grens. Het Riels Laag maakt deel uit van Natura 2000.

Deze video is opgenomen bij de brug aan de Goorstraat, ten westen van het Ooijevaarsnest. Bij Landgoed het Ooijevaarsnest stroomt de Leij vanuit België Nederland binnen. Het beekje is in 2013 ondieper gemaakt en kan nu weer zijn weg zoeken door het kletsnatte dal.

zondag 1 februari 2026

Benelux Middelpunt, in Chaam of Moergestel?

Het geografische middelpunt van de Benelux bevindt zich in de Nederlandse gemeente Oisterwijk, specifiek ten zuidoosten van het dorp Moergestel in de provincie Noord-Brabant. Deze locatie, berekend door het Kadaster, ligt in het buitengebied nabij de Kerkeindsche Heide en is gemarkeerd met een speciale wegwijzer. Voor de liefhebbers, de coördinaten: Noorderbreedte 51º 32' 27", Oosterlengte 5º 11' 12". Een wegwijzer met afstanden naar Brussel, Den Haag en Luxemburg markeert de plek.


Waar ligt het middelpunt van de Benelux? - Omroep Brabant

Geografische Middelpunt Benelux in Chaam of Moergestel?
Hoewel Moergestel de officiële Kadaster-bevestiging heeft, zijn er in het verleden twisten geweest met het Noord-Brabantse dorp Chaam dat ook aanspraak maakte op deze positie. In Chaam weten ze het zeker: vlakbij een rotonde in het dorp ligt het geografische middelpunt van de Benelux. Maar dertig kilometer verderop in de gemeente Oisterwijk zijn ze er net zo zeker van dat het middelpunt van de drie landen in Moergestel ligt. "We hebben er zelf niet eens om gevraagd", zegt een trotse burgemeeste Hans Jansen in 2011. Volgens Jansen heeft het kadaster op verzoek van de gemeente Alphen Chaam berekend waar het middelpunt nu precies is. "Daar kwam Moergestel uit en niet Chaam." Jansen vindt het een "mooie opsteker" voor de viering van 800 jaar Oisterwijk, volgend jaar (2012).


Geografische Middelpunt Benelux, aan Baarleseweg 43, 4861 BR Chaam

De gemeente maakt er nu al geen geheim van dat de bijzonder plek in Moergestel ligt, getuige een ANWB-paal die de afstanden weergeeft naar naar Brussel (132 km) en Luxemburg (317 km). De richtingwijzer staat in een weiland en is in mei onthuld door staatssecretaris Knapen.

Moergestel claimde Geografische Middelpunt Benelux al in 2011
Het geografisch middelpunt van de Benelux ligt in de gemeente Oisterwijk, meer precies ten zuidoosten van de dorpskern van Moergestel. Nabij dit geografisch middelpunt wordt op vrijdagmiddag 20 mei door staatssecretaris Ben Knapen van Buitenlandse Zaken een internationale wegwijzer onthuld.

Voorafgaand aan de onthulling van deze nieuwe toeristische trekpleister vindt een symposium plaats over het belang van de Benelux nu en in de toekomst. Tijdens dit symposium wordt de grondslag gelegd voor initiatieven die de samenwerking aan de Nederlandse zuidgrens met de aanpalende Belgische grensregio's sterk moeten bevorderen. Deze samenwerking moet in 2012 worden geëffectueerd in een 'Verdrag van Oisterwijk'. Het geografisch middelpunt is vastgesteld iets ten zuidoosten van Moergestel, een van de dorpen die samen de gemeente Oisterwijk vormen.


Kadestraal Middelpunt Benelux, aan De Scheerman 16, 5066 EH Moergestel

De plek is te voet bereikbaar en onderdeel van lokale wandelroutes, zoals in het gebied rond het beekje de Reusel.

donderdag 29 januari 2026

Van Afnemende Maan naar Laatste Kwartier

De aarde en de maan horen bij elkaar. De aantrekkingskracht van de maan is op de aarde goed merkbaar, denk maar aan de eb en vloedbeweging van het zeewater. De maan trekt aan de kant van de aarde die naar de maan is gericht, het water naar zich toe, waardoor het zeewaterpijl stijgt. Omdat de aarde draait, hebben we twee keer per etmaal laagwater en twee keer per etmaal hoogwater. Dat noemen we eb en vloed. De video toont de afnemende maan van 7 en 9 januari 2026.


Van Afnemende Maan naar Laatste Kwartier

Terwijl de maan rond de aarde beweegt, zorgen de relatieve posities van de maan, de aarde en de zon ervoor dat het er anders uitziet aan de hemel. De fasen van de maan zijn de verschillende manieren waarop de maan er over een periode van 28 dagen uitziet.

De afnemende maanfase begint direct na de Volle Maan, waarbij het verlichte oppervlak in ongeveer twee weken afneemt tot een nieuwe maan. Een afnemende halve maan noemen we het laatste kwartier en is hierbij de fase waarin de linkerhelft vanaf het noordelijk halfrond zichtbaar is.

donderdag 22 januari 2026

Kolonie Aalscholvers op het Flaesven

Vanaf het fietspad dat langs de Flaes loopt is een Aalscholverkolonie te zien. Ze bouwen daar zowat elk jaar hun nesten in bomen die midden in het water staan. Zo zijn ze beter beschermt tegen predatoren.


Kolonie Aalscholvers op het Flaesven

De broedperiode van de aalscholver begint half februari tot begin maart, soms al in december. De aalscholver broedt de eieren uit door ze op de poten te leggen en gaat er daarna op zitten. Dat gaat nog wel eens mis. Vroeger waren de eierschalen veel dikker, maar pesticiden in het water hebben invloed op de dikte van de schaal.

De Aalscholver is vrijwel geheel zwart, maar met een opvallende witte wang en een gele plek op de plaats van de aanhechting van de bek. De snavel is lang en voorzien van een haakvormige punt. In de broedtijd verschijnt er een witte "dijvlek", maar is anatomisch geen dij, maar het bevederde scheenbeen van de vogel, waarop bij volwassen aalscholvers tussen februari en juni een witte vlek verschijnt. De aalscholver heeft zwemvliezen tussen de voortenen en kan dus zwemmen en hij vangt vis door te duiken.

De Flaes ligt in het zuidelijke deel van Landgoed De Utrecht, op het grondgebied van Lage Mierde. Het grootste deel van het landgoed ligt op het grondgebied van Esbeek.

donderdag 15 januari 2026

Vogelkijkhut Natuurgebied De Ronde Put - Postel

De Vogelkijkhut in natuurgebied De Ronde Put in het Belgische Postel is vanaf het kanaal Dessel-Turnhout-Schoten via een wandelbrug te bereiken. De brug leidt even verder naar de Ronde Put, waar de vogelkijkhut is.


Vogelkijkhut Natuurgebied De Ronde Put - Postel

De Ronde Put is een 169 hectaren groot Natura 2000 gebied. De Ronde Put trekt veel roofvogels aan. Tijdens de vogeltrek is ook de vis-arend er te zien. Diverse rietvogels, eendensoorten en enkele honderden grauwe ganzen voelen zich er thuis. Ook de Aalscholvers hebben er een vaste stek op het water.

Het beheer ligt bij Het Agentschap voor Natuur en Bos, een van de Belgische natuur organisaties.

vrijdag 9 januari 2026

Laag Water in de Belevenscheloop

Deze video werd nog in 2025 opgenomen, dus nog voor de sneeuwbuien van januari 2026.
Laag water in beken en waterlopen, zoals de Belevenscheloop is voornamelijk het gevolg van langdurige droogte. De meeste regen valt normaal in de herfstperiode. Als het in die periode te weinig regent raken de voorraden in de natuur stilaan op.



Laag Water in de Belevenscheloop

Deze video toont de Belevenscheloop met een normale waterstand en de drooggevallen Belevenscheloop. Het water in het Beleven staat nu ook veel te laag. In het voorjaar viel er ook al nauwelijks regen, dus moesten beken weer gered worden van het droogvallen. De Belevenscheloop mond uit in het beekje De Reusel, waar een grondwaterpomp in augustus zo’n tachtig kuub water per uur in de beek pompte. Zo werd voorkomen dat de kwetsbare vissen niet zouden sterven. De Belevenseloop was toen al droog gevallen.

In andere beken probeerde waterschappen vissen te vangen om die in dieper water over te zetten. Langdurige droogte kan tot een kleine ramp leiden voor de natuur.

Waterdiertjes, zoals vissen, amfibieën, waterslakken en larven zijn afhankelijk van voldoende en schoon water. Zelfs als er nog een beetje water aanwezig is kan het zuurstofgehalte te ver afnemen.

donderdag 1 januari 2026

Giebel vissen verscholen onder een duiker

Giebels behoren tot de karperachtige. Ze verschuilen zich vaak op de waterbodem bij structuren zoals onder duikers, omdat dit schuilplaatsen biedt tegen roofdieren en ze daar voedsel zoeken, zeker in troebel water waar ze zich veilig voelen.


Giebel vissen verscholen onder een duiker

Ze zijn te herkennen aan hun bronskleurige flanken en het gebrek aan tastdraden en zijn dol op natuurlijke voedselgeuren, waardoor ze zich graag bij bodemrijkdommen bevinden. De lichaamsbouw is hoog en zijdelings afgeplat. In tegenstelling tot karpers en goudvissen hebben ze geen voelsprieten bij hun bek. De Giebel kan tot ongeveer 45 cm lang worden. De Giebel is een ingeburgerde soort in Nederland die vooral in het zuiden en westen wordt aangetroffen. De soort vormt een bedreiging voor kroeskarper doordat kruisingen kunnen plaatsvinden.

Bekende voorbeelden van zo'n kruising in de Nederlandse rivieren is de goudvis. De giebel is een triploide vruchtbare vis. Hierdoor kunnen eitjes die niet bevrucht zijn opgroeien tot wat effectief een kloon is van de moeder. Mogelijk is het voorkomen van verschillende klonen de oorzaak van plaatselijke typen van de giebel. Een vrouwtjesgiebel legt gemiddeld 268.000 eitjes. De giebel kan meerdere keren per jaar paren waardoor de druk op voedsel en ruimte enorm kan zijn.

De giebel is een grondelaar, daardoor draagt hij bij tot de vertroebeling van het water. Het is een alleseter, hij eet zowel insecten als plantaardig materiaal. De giebel is een vis die tolerant is voor vervuild water; het is vaak een van de laatste vissoorten die in vervuild water gevonden wordt.